Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

310

§ 140. Inrichting der landskerken. Rijksdagen.

rijksdag te Spiers (1526), die zeide, dat een ieder zal regeeren, zooals hij het kan verantwoorden voor God en den keizer, nusbruikt. Daarom heft de keizer dit artikel op. Natuurlijk veroorzaakte zulke taal groote ontevredenheid bij de Luthersche stenden. Nog minder waren zij over de besluiten van den rijksdag te spreken. Want ofschoon deze aan de Lutherschen toestond, de nieuwe religie, den eeredienst en regeeringsvorm tot aan de algemeene synode te behouden en voor de kathoheken alleen vrijheid van godsdienst vroeg, verzetten zich de kettersche vorsten en steden. Men wilde de kathoheken niet eens dulden. En hoewel Melanchthon verklaarde, dat de artikelen van den rijksdag nog gunstiger voor hen waren, dan die van 1526, protesteerden de Luthersche vorsten denlOApnl en ontvingen van deze protestatie den naam van protestanten x). Melanchthon noemde dit „een verschrikkehjkfeit". Toch sloten zich veertien steden, waaronder verschillende Zwinghaanschgezinde, bij het protest der vorsten aan. Een verdere onderhandeling kon de eensgezindheid niet meer heretellen. Integendeel nog vóór het vertrek uit Spiers (22 April 1529) sloten Hessen, het keurvorstendom Saksen met Straatsburg, Ulm en Neurenberg een geheim verbond ter verdediging van „het goddehjk woord". Hier nam de scheuring der Duitsche natie een aanvang.

Bh" het vernemen dezer gebeurtenis, werd Melanchthon zóózeer van schrik bevangen, dat hij „alle folteringen der hel meende te verduren". Ook Luther verfoeide het verbond vooreerst, omdat het de tegenpartij tot verweer moest uitlokken, maar vooral, omdat het ook alle Zwinghanen zou opnemen.

7°. Met dezen was Luther reeds lang in twist over het H. Sacrament des Altaars. Daarom overreedde hij den keurvorst van Saksen, zich toch niet met de Duitsche en Zwitsersche Zwinglianen te verbinden. Philips van Hessen echter rekende de leer van het Sacrament tot de twistpunten der geleerden, wilde een algemeen Protestantsch verbond tegen „de Papisten en hun boevenwerk" en riep de Lutheranen met de Zwinglianen op tot een godsdienstgesprek te Marburg (October 1529) 2). Reeds vroeger

1) Tittmann, Die Protestation der ev. Stande im Jahre 1529, Leipzig

1829. |l * ,. .

2) Brieger, Die Torgauer Artikel, Leipzig 1890. Schmitt, Das Rehgions-

gesprfich zu Marburg, Marburg 1846.

Sluiten