Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 141. Smalkaldische bond. Dood van Luther.

313

Van toegeven kwam niet veel. Men loochende het leergezag der Kerk, het altijddurende offer en priesterschap, dat steunt op de geheimzinnige en heilzame werking van Jezus Christus in de Kerk. Luther oefende van uit de verte grooten invloed uit op de onderhandelingen en was zeer ontevreden over Melanchth on, die aangaande de bisschoppelijke jurisdictie toegevend was geweest en door sommigen als verrader werd gebrandmerkt. Betrekkelijk den eisch des keizers, om den kathoheken godsdienst en de kloosters te dulden, verklaarde Luther, dat men geen handbreed zou toegeven, al moest gansch Duitschland ook te gronde gaan. De verzoening was mislukt; de scheuring des rijks daarentegen veel duidelijker en grooter geworden. De kathoheke stenden sloten met den keizer een verbond, om zich, indien het noodig mocht zijn, tegen de protestantsche vorsten en steden te verdedigen. Weldra zou het blijken, dat deze voorzorgsmaatregel niet nutteloos was.

§ mi

Protestantisme onder bescherming van den Smalkaldischen bond tot 1546. Dood van Luther.

Janssen-Pastor, III Band, S. 237 ff. Winckelmann, Der Schmalkaldische Bund, 1530—1532, und der Nürnberger Beligionsfriede, Strassburg 1892. Hasenclever, Die Politik der Schmalkaldener vor Ausbruch des Schmalkaldener Krieges, Berlin 1901. Pastor, Die kirchlichen Beunionsbestrebungen zur Zeit Karls V, Freiburg 1879. Dezelfde, Hist. Jahrb. der Gftrresges. 1880. Kirch, Die Fugger und der Schmalkaldische Krieg 1915.

1°. De protestantsche vorsten verwierpen de besluiten van den rijksdag en kwamen daarmee in openlijken opstand tegen den keizer. Ofschoon de keurvorst van Saksen en eenige anderen er aanvankelijk nog niet toe konden besluiten, zich met geweld te verzetten „tegen hun heer", werden ze door hun raden bewerkt en vooral door Luther in den burgeroorlog gedreven. „De papisten hebben noch goddelijk noch menschehjk recht," zoo schreef deze in de Waarschuwing aan zijn beminde Duitschers tegen de besluiten van Augsburg. „Ze handelen tegen het goddehjk en menschehjk recht als booswichten en moordenaars". De Paus was, volgens hem, de oorzaak van het bloedblad, dat in Duitschland zou worden aangericht. Luthers roem en eer zou het zijn, altijd

Sluiten