Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 141. Smalkaldische bond. Dood van Luther.

319

leer. Van alle Brandenburgers was alleen Albrecht aartsbisschop van Mainz, nog kathohek, ten minste in schijn. Voor geld gaf hij Maagdenburg en Halberstadt verlof om Luthersch te worden. Anderen het hij gratis doen wat zij wilden. Zijn residentie Halle ging ongestraft tot de hervorming over. In geloofsijver uiterst zwak, overtrof hij alle vorsten in weelde en verkwisting, zoodat hij schulden op schulden stapelde.

7°. Niettegenstaande deze voortdurende uitbreiding der nieuwe leer, trachtte Karei V nog altijd door overreding de partijen te vereenigen. Wel hadden de protestanten een algemeene synode afgewezen (1537) en de Smalkaldische artikelen x) opgesteld, het tweede symbolische geschrift der Lutheranen ; toch wanhoopte Karei niet. Vooral toen de protestanten zelf godsdienstgesprekken wenschten, gaf hij gretig toe en dacht er niet aan, dat het eigenlijk met de kathoheke beginselen streed. Het eerste godsdienstgesprek werd begonnen te Hagenau (1540), voortgezet te Worms en eindelijk gesloten op den rijksdag van Regensburg (1541) 2). In het keizerlijke kabinet dacht men over de religiezaken al te menschelijk.zoodat men onderhandelde over de geloofsleer als over de pohtiek. Den 27 April werd het godsdienstgesprek geopend. Tegenover de kathoheke theologen, Eek, Pflug en Gropper stonden de protestantsche Melanchthon, Butzer en Nidda. Aangaande de leer over het geloof, de rechtvaardigmaking, de. goede werken en het doopsel kwam men vrij dicht bij elkander, volstrekt niet over de Kerk, den Paus, de synoden, de Eucharistie en de biecht. Den 29 Juni 1541 onderteekende de keizer de besluiten van den rijksdag en de vastgestelde artikelen, het zoogenaamde Interim van Regensburg s). Aan deze artikelen zouden beide partijen tot aan een algemeene of nationale synode of een rijksdag zich houden, den vrede van Neurenberg nakomen, de kloosters ongemoeid laten. Toch gaf Karei in een Declaratie van 29 Juh toe, dat protestantsche vorsten de in hun land gelegen kloosters mochten hervormen of opheffen. Dat Luther het Interim verwierp en niets toegaf,

*) Kolde, Zur Gesch. der Smalk. Artikel (Theol. Stud. u. Krit. 1894 S. 167 ff.). Pfender, Les Articles de Smalcalde 1537, Paris 1899.

2) Zur Gesch. des Wormser Konvents 1541. Zeitschr. f. Kirchengesch. XX (1901), 112 ff.

3) Vetter, Die Rehgionsverhandlungen auf dem Reichstag zu Regensburg 1541, Jena 1889.

Sluiten