Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 145. Calvinisme in Frankrijk.

341

behalve vrijheid van godsdienst in het gansche rijk, Parijs uitgezonderd, vier versterkte steden en toegang tot alle ambten. Coligny behoorde voortaan tot het hof en Hendrik van Navarra huwde met de zuster des konings, Margareta van Valois (Aug. 1572). De kathoheken waren diep vernederd, de invloed van Coligny steeg. Zelfs trachtte deze Catharina de Medici van de regeering uit te sluiten en den koning in een oorlog met Spanje te verwikkelen. Catharina zon op wraak. Nadat haar aanslag op Coligny was mislukt, wijdde zij, gesteund door Anjou, de gansche Calvinistische partij ten dood. Catharina en Anjou wonnen den koning voor hun plan en werden aldus de oorzaak van den zoo beruchten Bartholomaeusnacht (24 Aug. 1572), die het gevolg was eener zeer spoedige beslissing, en niets had van een lang overdachte en voorbereide misdaad. Met de Hugenoten werden ook tal van kathoheken vermoord. Het juiste aantal is zelfs niet bij benadering te bepalen. Men berekent het op 1000—2000 te Parijs, op 6000—8000 in de provincies. Deze opgave is echter zeker te ruim. Het voornaamste slachtoffer was Coligny1). Aan de hoven ontving men de tijding, dat een samenzwering tegen den koning en zijn familie door de vermoording der booswichten was verijdeld. Zooals anderen geloofde ook Gregorius XIII het bericht en vierde een dankfeest voor de redding der koninkhjke familie en het behoud des geloofs. Niet het geringste aandeel der oorzaak komt neer op den Paus noch op de religie 2).

6°. Vele Hugenoten namen de vlucht; anderen keerden terug tot het oude geloof. Een groot aantal echter zocht veiligheid in La Roebelle. Met de belegering dezer stad begon de vierde oorlog (1573). Toen Hendrik van Anjou tot koning van Polen werd gekozen, eindigde de strijd, die echter opnieuw ontbrandde in 1576. De vrede van Beauheu schonk aan de Hugenoten algemeene vrijheid van godsdienst, behalve te Parijs ; alle burgerlijke rechten ; wettigheid aan de kinderen van priesters en monniken ; daarbij acht versterkte steden (1576).

7°. Deze nieuwe versterking der Hugenoten had van kathoheke

x) Revue des quest. hist. 1866 ss. ; 1884, Tom. 35, p. 386 ss. De la Ferrière, La St. Barthélémy, Paris 1892. Elkan, Die erste Publizistik der Bartholomausnacht, Heidelberg 1905. Duhr S. J., Jesuitenfabeln,4 4 Aufl. 1904, s. 694.

a) Vacandard, Etudes de critique et d'histoire religieuse, Paris 1905, p. 219 ss.

Sluiten