Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 146. Afval van Engeland.

345

Campegio. Men zocht tijd te winnen, in de hoop, dat Hendriks hartstocht zou bekoelen. Terwijl Catharina van Arragon een geleerden verdediger vond in John Fisher, bisschop van Rochester, legde H e n d r i k, op raad van Thomas C r a n m e r , huiskapelaan der familie B o 1 e y n, de moeilijkheid aan de universiteiten voor. Velen, zoowel in Engeland als in Frankrijk, beslisten te zijnen gunste, ofschoon de meesten de geldigheid van het huwehjk met Catharina verdedigden. Wolsey, hoewel hij de echtscheiding begunstigde, werkte, als vijand harer familie, tegen Anna Boleynen viel in ongenade (f 1530). Intusschen uitte Hendrik heftige klachten over den duur van het proces, dat de Paus, op verzoek van Catharina, aan zich had getrokken, schafte de annaten af (1532) en leefde met Anna Boleyn. Deze echter de bevalling nabij, verweet den koning, haar door de belofte der kroon te hebben bedrogen. Zonder de uitspraak van Rome af te wachten, trad nu Hendrik 25 Januari 1533 in het huwehjk. Cranmer, in zijn hart protestant en heimehjk gehuwd met een nicht van Osiander, besteeg den aartsbisschoppehjken zetel van Canterbury en verklaarde het huwehjk van Hendrik met Catharina ongeldig. De Paus daarentegen sprak 23 Maart 1534 plechtig de geldigheid uit*).

3°. Reeds in Februari 1531 had Hendrik zich de hoogste rechtsmacht in geestelijke zaken aangematigd. De geestelijkheid, bevreesd en zwak, stemde hierin toe met de clausule : „zoover het de wet van Christus gedoogt" (Quantum per legem Christi licet). Na zijn huwehjk brak de koning voorgoed met den Paus. Den 1 Juni 1533 verhief hu' Anna Boleyn tot koningin van Engeland ; in 1534 volgde de uitvaardiging der acte van suprematie. Hiermee werd de scheuring voltooid. Alle rechten des Pausen trok de pauskoning Hendrik in hoogste instantie aan zich. De lafheid der geestelijkheid was groot en bood nauwehjk weerstand. Ook het parlement verzette zich niet.

Ter uitoefening der kerkehjke suprematie benoemde de koning in 1535 den leek Thomas Cromwell2) en gaf hem den voorrang boven alle wereldlijke en geestelijke heeren. Deze begon

l) Ehes, Hist. Jahrb. der Görresgesellschaft, IX, 23; XIII, 470. Röm. Quartalschr. 1894, S. 180; 1900, S. 256. Römische Dokumente z. Gesch. der Ehescheidung Heinrichs VIII v. England, Paderb. 1892.

s) Merriman, Life and Letters of Th. Cromwell, Oxford 1902.

Sluiten