Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

364

§ 149. Hervorming in de Nederlanden.

(Granvelle). Tot de uiterste verbittering echter kwamen de Calvinisten. Voortdurend groeide hun haat tegen het geloof, dat de aartsvijand beleed. Vreeselijk woedden de Watergeuzen na de inneming van Den Briel (1 April 1572); zij mishandelden en doodden de negentien Gorkumsche Martelaren 1). In hetzelfde jaar veroverde de Prins van Oranje Roermond, waar zijn soldaten zich overgaven aan plundering en moord, kerken en kloosters verwoestten en de bewoners van het kartuizerklooster wreedehjk vermoordden2).

8°. Allengs zag Philips in, dat Alva met zijn gestrengheid de rust niet zou herstellen. La November 1573 kwam.de nieuwe landvoogd don Luis de Requesens te Brussel aan. De verwachting, die hij koesterde van de amnestie van Juni 1574, werd bitter teleurgesteld. Van het verzet tegen Spanje het Oranje niet af. Terwijl de Requesens met onbezweken moed den Spaanschen krijgsroem handhaafde, werd hij overwonnen door de aanhoudende muiterij der niet-betaalde troepen. Toen de dappere don Juan van Oostenrijk verscheen, waren de hoofdredenen van den opstand weggenomen, maar het verzet duurde voort: „Oranje redde Holland" zegt Groen3). Farnese wist in 1579 de zuidelijke provinciën op zijn zijde te trekken, waardoor België voor het geloof behouden en allengs weder goed kathohek werd. Hiertegen stelde Oranje de Unie van Utrecht (1579). Van tolerantie was nu in het noorden geen sprake meer. Ofschoon de ketterij eerst een zeer gering deel der bevolking had aangetast, nam zij toch bijna alle kerken in gebruik. Voortdurende verdrukking, schending van den religie-

*) Guil. Estius, Novorum in Hollandia constantissimorum Martyr. passionis historia, anno 1572 a Domino G. Estio Hesselio Gorcom. S. Theol. Lic. deseripta, ac amico Coloniam transmissa. Gedrukt in 1572 en overgedrukt in De Kathohek, 1864. D. 45, bl. 166—172. Dezelfde, Historiae Martyrum Gorcomiensium Libri quator, Duaci 1603. Hierin .ook acten van eenige andere martelaars. De Katholiek, Jg. 1860—1861 ; 1864, 1865, 1866 ; 1883. Allard, Studiën, IVde Jaarg. FrvMs, Verspreide geschriften, II, 277 vv. Kronenburg, Neerlands Heiligen in later eeuwen, Amsterdam 1901. Coppena, Alg. overzicht v. d. kerkgesch. v. NoordNederland, 2e uitgaaf, Utrecht 1902, bl. 603 v. H. Meuffels, Les martyrs de Gorcum, 2 éd. Paris 1908.

2) Kronenburg, Neerlands Heiligen in later eeuwen, Amsterdam 1901, bl. 149. Havensius, Historica relatio duodecim martyrum carthusianorum, qui Ruremundae in ducatu Geldriae anno 1572 agonem suum feliciter compleverunt, (Gandavi) 1608. Over eenige andere martelaars zie Kronenburg, t. a. p.

3) Archives, Tom. VIII, p. XLIII. Nuyens, La Pacification de Gand 1576 (Revue générale 1876 juillet et aoüt).

Sluiten