Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

396

§ 153. Hervormende werkzaamheid der Pausen.

tophorus Scheiner, Antonius Delphinus en Justus Lipsius geen genade. Het was algemeen zoowel onder protestanten als katholieken, dat dit systeem niet vereenigbaar was met den bijbel. Melanchthon verwierp het met kracht, en Luther zeide : „De dwaas (C o p e r n i c u s) wil de gansche astronomie omkeeren. Maar de H. Schrift zegt, „dat Jozuë de zon deed stilstaan en niet de aarde". Men wilde zich ter wille van het nieuwe systeem niet van den letterlijken zin des bijbels verwijderen, te rninder, wijl deze door de protestanten toch al zeer verminkt was. Nu stond in het begin der XVII eeuw Galilei, wijsgeer-wiskunstenaar van hertog Cosimo te Florence, op en verdedigde het systeem van Copernicus niet als een hypothese, maar als onomstootehjke stelling. Onder andere in zijn Brieven over de zonnevlekken (1613). De bewijzen waren, naar het getuigenis van den beroemden astronoom P. Secchi S. J., niet overtuigend en de opwerpingen voor Gali1 e i onweerlegbaar. De leer werd onderzocht en, als in tegenspraak met den bijbel, den 6 Maart 1616 door de congregatie van den Didex verworpen l). Nadat men Galilei tevergeefs had trachten te overreden zijn leer te laten varen, verbood de congregatie hem in woord of geschrift zijn meening te leeraren, te verdedigen of die leer te houden. Galilei beloofde het. Een jaar daarna werd ook het boek van Copernicus: De revolutionibus coelestibus op den Index geplaatst, door een decreet, dat aan alle universiteiten werd toegezonden en de meening van Copernicus noemde: falsa doctrina Pythagorica divinae omnino adversans. Eenige jaren later werd het systeem van Copernicus als hypothese vrijgelaten (1620). Li 1632 schond Galilei zijn belofte (Dialogi) en kwam voor het H. Officie, werd echter niet gefolterd, maar na afzwering als verdacht van ketterij veroordeeld tot kerkerstraf, die veranderd werd in opsluiting in het paleis van den Florentijnschen gezant. Daar wijdde hij zich aan de wetenschap en onderhield briefwisseling met zijne vrienden. Galilei over-

x) De stelling : Sol est centrum mundi et omnino immobilia motu locoli, werd veroordeeld als Formoliter haeretica, quatenus contradicit expresse sententiis 8. scripturae in multis locis secundum proprietatem verborum et secundum communem expositionem et sensum s. patrum et theologorum doctorum. De stelling : Terra non est centrum mundi nee immobilis, sed secundum se totam movetur et motu diurno als Erronea in fide.

Sluiten