Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 161. Theologische twisten.

465

die ontkende, dat alle geloovigen gehouden waren, dit leerstuk aan te nemen : immers het decreet van Bazel *) kon hen daartoe niet verplichten. Voortdurend drong het Spaansche hof aan op de definitie dezer leer. Ofschoon echter Gregorius XV weigerde, verordende hij toch in 1622 dat in het openbaar niemand, in 't geheim alleen hij, die verlof had, tegen de Onbevlekte Ontvangenis mocht spreken. Altijd duidelijker uitte zich het algemeen gevoelen, zoodat Alexander VII in 1661 voorschreef, dat de leer en het feest der Onbevlekte Ontvangenis niet bestreden, maar ook de tegenovergestelde meening doodzonde noch ketterij mocht worden genoemd 2).

3°. In den loop der XVI eeuw begon de beroemde strijd over de genade tusschen de Dominicanen en de Jezuïeten. De kerkvergadering van Trente verkondigde de leer van het „Liberum hominis arbitrium a Deo motum et excitatum" »). Deze leer is altijd die der Kerk geweest, komt geheel overeen met de „onfeilbare kracht der goddehjke genade" en werd door de HH. Vaders en de scholastieken geleeraard. De groote moeihjkheid echter bestond in het antwoord op de vraag, „an moveat physice vel moraliter". Het begin van den strijd over de genade ligt in een openbaar dispuut van het jaar 1581, toen pater Prud. de Montemajor S. J. een thesis stelde tegen de praedeterminatio physica van pater Bafiez O. P. en de scientia media verdedigde, die hij van zijn leermeester F o n s e c a (scientia mixta) had leeren kennen. B a n e z bracht uit het dispuut 16 stellingen voor de inquisitie en vervolgens voor het tribunaal van Castilië, dat een tijd lang 13 theses verbood. Voorgoed ontbrandde de twist, toen Molina in 1588 zijn wereldberoemd werk 4) uitgaf. Het verscheen te Lissabon met verlof der inquisitie en de approbatie van den Dorrunicaan Bartholomaeus Ferreira. Molina's systeem was het volgende : God kent de enkel mogelijke vrije handelingen des menschen door de scientia simplicis intelligentiae, en tevens de werkehjk toekomstige

1) Sess. XXXVI, toen de synode niet wettig was.

2) Du Pleesis, 1. c. II, 1, p. 443—445 ; III, 2, p. 300—303. Cf. Plazza, Causa immac. Concept., Panormi 1747. P. M. Sevesi, I frati minori et 1'immaculata, Quaracchi 1907.

8) Sess. VI, can. 4.

4) Liberi arbitrii cum gratiae donis, divina praescientia, providentia, praedestinatione et reprobatione concordia, TJlyssipone 1588.

P. Albers, S. J. Kerkgesch. II.

30

Sluiten