Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

470

§ 162. Theologische dwalingen.

een eigenschap der natuur (78)x). Den 1 October 1567 verscheen de bul2) van Pius V, die de stellingen (79) in 't algemeen, zonder qualificatie voor elke in het bijzonder, verwierp met de woorden : ,,Quas quidem sententias stricto coram nobis examine ponderatas, quanquam nonnullae aliquo pacto sustineri possent *), in rigore et proprio verborum sensu ah assertoribus intento haereticas, erroneas, suspectas, temer ar ias, scandalosas et in pias aures offensionem immittentes respective .... damnamus." Bajus onderwierp zich niet, stelde een apologie zijner leer op en zond ze met een vrijpostigen brief naar Rome, waarop een breve verscheen, die hem het stilzwijgen gebood. In 't geheim onderwierp zich Bajus mondeling, maar de ergernis duurde voort, totdat hij zich in 1570 openhjk verklaarde en onderwierp. Met grond mocht men later twijfelen aan de oprechtheid der onderwerping en ook zijn volgelingen bleven zich verzetten tegen de bul. Nu vaardigde in 1579 Gregorius XIII een nieuwe bul4) uit en zond daarmee Franciscus Toletus S. J. naar Leuven. Door zijn wijsheid en zachtheid bracht deze B a j u s tot een oprechte schriftehjke onderwerping 5), waarop de Paus den rouwmoedige in een breve de getuigenis zijner welwillendheid overzond 6). Bajus overleed in 1589.

2°. Met hem stierf het Bajanisme echter niet. Zijn mvloedrijkste volgehng werd (tornelius Jansenius7), die het levenshcht aanschouwde in Holland, te Acquoy bij Leerdam. Zijn Latijnsche studiën deed hij te Utrecht, dan te Leuven bij de Jezuïeten, die hem op zijn verzoek als candidaat aannamen, onder voorwaarde, dat hij niet mocht intreden, voordat zijn gezondheid beter zou zijn. Bij St. Cyran verloor hij echter zijn genegenheid voor de Sociëteit. Den geest van Bajus nam hij op in de lessen der Leuvensche professoren Jansonius en Jacobus Bajus en sloot toen reeds vriendschap met Jean du Verger de

!) Denzinger, ed. IX, p. 241 ss. Ed. X, No. 1001—1080.

2) Ex omnibus afflictionibus.

3) Dit is het beroemde Comma Pianum, dat door de ketters achter intento geplaatst, den zin geheel veranderde. Du Chesne, Hist. du Baianisme, Eclaircissements, p. 3—24.

*) Provisionis nostrae, Buil. Bom. ed. Taur. VIII, 514 s. 5) Zie deze onderwerping bij Du Chesne, App. X. «) Ibidem, App. XI en XII.

') Cornelis Jansen. Zijn leven bij Du Chesne, Histoire du Baianisme,

Douay Paris 1731, livre IV en V. Leydeckeri De Hist. Jansenismi

libri 6, quibus de Corn. Jansenii vita et morte necnon de ipsius sequacibus disseritur, Trajecti ad Rhenum 1695.

Sluiten