Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 162. Theologische dwalingen.

483

Kerk is onfeilbaar en van den Paus kan men appelleeren'op een algemeene synode. Zoodanig was de oorspronkehjke staat der Kerk. Tot dien staat moet men terug, want de regeering der Pausen is veel te absoluut en monarchaal geworden : a. door de persoonlijke heibgbeid van enkelen ; b. door de verwarring der primatiale macht met de patriarchale ; c. door de decretalen van Pseudo-Isid o r u s. Als middelen, om spoedig weer tot den oorspronkehjken staat te geraken, gaf hij op : a. doelmatige onderrichting des volks ; b. een vrije algemeene synode ; c. een nationale synode, die ook zoo noodig, de obediëntie kan onttrekken aan den Paus ; d. het vereenigd optreden der vorsten tegen Rome onder de leiding der bisschoppen en zonder vreeze voor censuren of een scheuring ; e. het koninklijk placet; /. de appeüatio ab abusu of het appelleeren op een algemeene synode.

Het spreekt van zelf, dat zulk een boek met zeer uiteenloopende gevoelens werd ontvangen. Als uitarukking van den anti-kerkelijken geest des tijds was het bij sommigen zeer welkom, zoodat het veel lezers en ook vertalers vond. Als de machtigsten der talrijke tegenstanders moeten genoemd worden Zaccaria S.J.l) en P e t r u s B a 11 e r i n i 2). Natuurlijk bleef H o n t h e i m het antwoord niet schuldig. In 1770, 1772 en 1773 gaf hij zijn Vindiciae in het hcht, die thans het II—IV deel vormen, en tevens in 1777 een beknopte editie. Reeds in 1764 had Cle mens XTTT het werk veroordeeld en aan de Duitsche bisschoppen opgelegd het te weren, waarop de aartsbisschop van Trier met 9 andere kerkvoogden den Febroniti8 verboden. Hontheim herriep eerst in 1778, daartoe doör zijn aartsbisschop gedwongen. Of hij op het eind zn"ns levens van gevoelen veranderde, bhjkt niet voldoende (| 1790).

Intusschen werkten de beginselen van Febronius voort en vonden vooral mstemming bij de geestehjke keurvorsten van Trier, Keulen en Mainz 3). In 1769 kwamen dezen op een congres te Coblenz bijeen en stelden 31 desideria op tegen den H. Stoel, die hun vraag om „de oorspronkehjke metropolitane rechten" had afgewezen en vroegen den keizer (Joseph H) hun eischen door te willen zetten. De Paus stond echter vast in zijn weige-

l) Antifebronio, Pisaur, 1767, 4 Tom.

a) De potestate ecclesiastica sum. Pontif., Veronae 1768. ") Ooyau, L'AUemagne religieuse. Le Catholicisme, Tom. I, Paris 1905, p. 58 ss.

Sluiten