Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 162. Theologische dwalingen.

485

van graaf van Styrum, bisschop van Spiers. Toen de aartsbisschoppen toch practisch hun weg gingen, casseerde P a c c a de uitoefening der aangematigde rechten. Joseph II wendde zich naar Rome, maar verkreeg niets. Frederik LT verzette zich uit pohtiek tegen de punetatie van Ems. In 1789 verscheen het antwoord van Pius VI]). De aartsbisschop van Trier onderwierp zich terstond ; iets later die van Keulen en Salzburg ; die van Mainz bleef hardnekkig. Niet lang daarna wierp de Fransche revolutie alle macht der geestelijke keurvorsten omver.

6°. Meer dan ergens in Duitschland deden de Galhcaansche en Febroniaansche beginselen zich gelden in Oostenrijk, waar deze beweging naar Joseph II den naam van Josephisme 2) ontving. Door de raadgevingen van rationalistisch en Galhcaansch gezinde ministers kwam de overigens zoo kerkehjke en vrome Maria Theresia8) tot besluiten, die strijdig waren met de rechten der Kerk. De uiterst hberale commissie der studiën te Weenen (1759) bestond uit de raadslieden Simon Ambrosius Stock, doctor van Swieten, abt Steph. Rautenstrauchen Joseph Sonnenfels. In de anti-kerkelijke hervorming van het onderwijs slaagde men te beter, omdat door de opheffing der Sociëteit van Jezus tal van gymnasia en academies vacant jwerden. Verder werd het jus asyli, de aangroei der kloosterlingen en kerkehjke goederen en het beroep op den Paus beperkt. Vóór bet 25ste jaar mocht niemand zijn religieuze professie afleggen ; op eigen gezag verminderde men het aantal feestdagen, richtte men bisdommen op, verbood aan de pauselijke legaten, de bisdommen te visiteeren en onderwierp de kerkehjke decreten aan het keizerlijk placet.

Nog veel hachehjker werd echter de toestand, sedert Joseph II (1780—1790) alleen Oostenrijk regeerde. Onder den invloed van minister Kaunitz en andere noodlottige raadgevers gaf hij aan de protestanten en Grieksche schismatieken met eenige be-

J) Pii Papae VI Responsio ad metropolitanos Moguntinum, Trevirensem, Coloniensem, Salisburgensem super nuntiaturis Apostolicis, Romae 1789.

3) Jager, Kaiser Joseph II und Kaiser Leopold II, Wien 1867. Brunner, Joseph II, Freib. 1874. Bitter, Kaiser Joseph II und seine kirchlichen Reformen, Regensb. 1867. B. Bittmair, Der Josephinische Klostersturm im Land ob der Ems, Freib. 1907.

*) Arneth, Maria Theresia, Wien 1863—1879, 7 Bnde.

Sluiten