Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 163. De Pausen tegenover het absolutisme.

499

zelfden tijd bracht een onbekende een brief bij den rector van het college te Madrid. Vijf minuten later deed de pobtie huiszoeking en vond dezen brief, die feitelijk was opgesteld door den hertog van Alva, aanhanger van d'A r a n d a. Onteerend werd daarin over den koning gesproken en een verraderlijke verbinding der Jezuïeten met Portugal aangeduid. Hun lot was besbst. Alle Jezuïeten sleepte men den 2en April 1767 op schepen en voerde ze naar den kerkebjken staat. In de zoogenaamde pragmatieke sanctie van den volgenden dag verklaarde de koning, „de reden der verdrijving voor eeuwig verborgen te zullen houden in zijn koninkhjk hart." Door de gewetenswroeging van Alva kwam echter de reden aan den dag, namelijk de vervalsching der brieven. Te Napels regeerde voor Ferdinand IV minister Tanucei, die een grooten afkeer had van de Sociëteit, de voor haar zoo gunstige bul Apostolicum munus (8 Januari 1765) van Clemens XTTT verbood en na een vervolging van twee jaren, in den nacht van 3 op 4 November 1767 aUe Jezuïeten naar den kerkebjken staat deed vervoeren *).

Het laatste der Bourbonsche landen, dat de Sociëteit verdreef, was Panna, waar de markies du Tillot oppermachtig regeerde. De vervolging begon in 1768, waarop Clemens XTTT zijn Monitorium aan Parma zond. Hevig vertoornd bet du Tillot in den nacht van 7 en 8 Februari de Jezuïeten overbrengen naar den kerkebjken staat. In hetzelfde jaar verdreef de grootmeester der Joannieten, Emmanuel Pinto de Fonseca, de Jezuïeten uit Malta. Met deze algemeene verbanning der Sociëteit waren de hoven nog niet tevreden. Frankrijk ontroofde den Paus het graafschap Venaissin, Napels, Beneventum en Monte-Corvo. De markies d'Aubeterre, Fransch ambassadeur te Rome, stelde voor de eeuwige stad te belegeren, uit te hongeren en het volk tot oproer te brengen. Clemens XIII bleef standvastig. Reeds in den herfst van 1767 was tusschen de hoven ernstig onderhandeld over de opheffing der Sociëteit, welke d'Aubeterre vervolgens den 10 December 1768 in naam der koningen van Frankrijk, Spanje en Portugal gebiedend eischte. „Dit voert den H. Vader ten grave." schreef kardinaal N e gr o n i. Eenige dagen daarna stierf Clemens XIH een schiehjken dood2). Zijn opvolger was Clemens

x) Ouardione, L'espulsione dei Gesuiti nel regno delle duè Sicilië nel 1767, Catanea 1907.

a) Duhr, Zeitschrift f. kath. Theol. 1898, S. 432—464; 689—708.

Sluiten