Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

516

§ 165. De Kerk tegenover de revolutie en Napoleon I.

derheid had. Deze reeds lang ontevreden, ontving zijn program van S i e y è s 1), vicaris-generaal van Chartres, en oordeelde, dat de derde stand alleen de natie vertegenwoordigde, dat de hoogere geestehjkheid en de adel een doodehjk vergif waren voor het land. en stelde zich als de assemblee nationale. Den 14 Jub 1789 werd reeds de Bastille bestormd. De regeering was zwak. Onder den invloed der ontstane verwarring hadden de beraadslagingen in Augustus 1789 plaats. De assemblee nationale noemde zich voortaan assemblée constituante (1789—1791) en stelde de rechten van den mensch2) op in 17 artikelen, schafte het leenstelsel af, hief de kerkelijke tienden op, riep vrijheid van godsdienst uit. Den 20 Augustus werd een geestelijk comité ingesteld, dat, voor 2/3 uit leeken en voor 1/3 uit geestehjken bestaande, een nieuwe kerkehjke regeling zoude ontwerpen. Op het verlangen des volks trok de koning met de constituante den 6 October naar Parijs en was sedert dien in de macht van het gepeupel. Weldra werd op voorstel van T a 11 e yr a n d het secularisatie-decreet uitgevaardigd (2—4 Nov. 1789): alle kerkehjke goederen zijn ter beschikking der natie ; voor het onderhoud van den eeredienst en bedienaren zal worden gezorgd. Hiermee kwamen aan den staat alle prebenden, de goederen der kerkfabriek, der seminariën, der scholen, der hospitalen en der kloosterhjke vereenigingen. De goederen der protestanten bleven vrij. De kloosters, die zich niet met ziekendienst of onderwijs bezig hielden, hief men op en verbood de plechtige geloften. De kloosterzusters het men in de huizen 8); Zeer slecht werden de pensioenen voor de geestehjken en kloosterlingen betaald en eindelijk (1795) geheel opgeheven. In Mei 1790 had het geestelijk comité de kerkehjke regeling gereed, die den 12 Juh daarop als wet aangenomen en constitution civile du clergé 4) werd genoemd. Hierdoor verminderde het aantal parochiën aanmerkehjk ; de 134 bisdommen werden tot 83 beperkt, de kapittels opgeheven. Geen buitenlandsch bisschop mocht eenige jurisdictie uitoefenen in Frankrijk. La vereeniging met de wereldlijke overheid zou de bisschop de parochiën opnieuw

*) In de beruchte brochure : Qu'est-ce que le tiers état ?

*) Walch, La déclaration des droits de 1'homme et du citoyen et 1'Assemblée constituante, Paris 1903.

8) Les religieuses et la révolution. Etudes du 5 Sept. et du 5 Oct. 1907.

4) Sciout, Histoire de la constitution civile du clergé (1790—1801), Paris 1872—1882, 4 vols.

Sluiten