Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

172. De Kerk in Engeland, Ierland en Schotland.

565

ontwaakte het Iersche volk onder de leiding van O'Connel, die na een langen strijd de burgerlijke vrijstelling won voor alle katholieken van het Britsche rijk (1829). Van grooten invloed was deze overwiruiing voor den bloei van het Engelsche katholicisme. Allengs werden alle uitzonderingswetten, die sedert eeuwen bestonden, ingetrokken. Zeer veel droeg de beweging van Oxford daartoe bij (Puseyisme, Tractarianisme). Reeds lang had er een groote ontevredenheid in de Engelsche High Church geheerscht. Terwijl een gedeelte zich naar het bberale christendom keerde, wendde zich het andere tot het kathobcisme. Het middelpunt dér laatste partij was Oxford, waar vooral Pusey en Newman *) in 1833 de Tracts for the times oprichtten, de kathoheke ceremoniën herstelden en hun godsdienstoefeningen vierden aan versierde altaren in rijke kerken (Bitualisten). Beroemde mannen (Newman, Faber, Henry en Robert Wilberforce, Al li es, Manning2) enz.) traden over tot het kathobcisme en trokken door hun woord en voorbeeld zeer veel anderen. Gladst o n e, die lang in beraad stond hen te volgen, miste den moed 8). Door de breve Universalis Ecclesiae van 29 September 1850 herstelde Pius IX de hiërarchie van Engeland en stichtte het aartsbisdom Westminster met 12 suffragaan-zetels, hetgeen onder de protestanten een geweldige beweging veroorzaakte (no popery). Het parlement verbood in 1851 het voeren van den bisschoppelljken titel eener Anghcaansche bisschopstad, het geestelijk kleed te dragen enz. De eerste aartsbisschop, kardinaal Wiseman4) schreef een manifest aan het Engelsche volk, dat een diepen indruk teweeg bracht. Talrijke bekeeringen volgden. Reeds in 1852 kon het provinciaal concilie van Oscott worden gehouden. Wiseman ontwikkelde een zeer vruchtbare werkzaamheid, die bij zijn dood (1865) voortgezet werd door zijn opvolger Manning. Trots veel tegenwerking bloeide het kloosterleven in Engeland. De mannelijke reguheren, wier werkzaamheid in wetenschap, onderwijs en zielzorg zeer groot is, worden in aantal verre overtroffen door de vrouwelijke, die de ziekenverpleging waarnemen en het onderwijs

») W. Ward, The life of John Henry cardinal Newman, 2 vols, London 1912. Brémond, Essai de biographie psychologique, Paris 1907. ThureauDangm, Newman catholique d'après des documents nouveaux, Paris 1912.

2) Purcell, Life of Cardinal Manning, 2 vols, London 1895. Hemmer, Vie du cardinal Manning, Paris 1898.

3) John Morltf, The life of William Ewart Gladstone, London 1903 2 vols.

4) Ward, Life and times of Cardinal Wiseman, London 1897, 2 vols.

Sluiten