Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 182.

Protestantisme.

611

synode, verdedigde de afgescheidenen en trad later tot hen over. Dezelfde beweegreden gevoegd bij de wet op het hooger onderwijs dreef ook Dr. A. K u y p e r 2) aan, om zich aan het hoofd der Doleerenden te stellen en zich af te scheiden van de hervormde kerk. Bi 1879 ontstond de vereeniging voor hooger onderwijs op hervormden grondslag en in 188jfwerd de vrije f/óóo . universiteit geopend. Toen de predikanten dezer universiteit niet werden erkend en nog andere moeihjkheden rezen, constitueerden zich de Doleerenden tot een zelfstandige Nederlandsche gereformeerde Kerk. Met haar vereenigden zich in 1892 de afgescheidenen of christelijk gereformeerden en hebben samen den naam van Nederlandsch gereformeerde kerken. Haar bloei hebben deze kerken aan Dr. Kuyperte danken, onder wiens invloed afscheiding en doleantie zich gezamenlijk tegen het ongeloof vereenigden 3). Hoe ontredderd op het oogenblik de Nederlandsch Hervormde Kerk is, blijkt zonneklaar uit de mislukte algemeen classicale vergadering gehouden te 's-Gravenhage, den 16 April 1914, omdat er in de hoofdpunten de grootste oneenigheid heerschte 4).

4°, ln Engeland5) ontvingen gedurende de XIX eeuw alle dissenters vrijheid van godsdienst. De testaete en de verphehting, om de kinderen bij de geestehjken der staatskerk te laten doopen, werd opgeheven in 1828. Door deze gebjkstelling aller behjdenissen kwam de High Church in gevaar, vooral bij de lagere standen, waar ze nagenoeg geheel verdween. Daarenboven kwijnt de kerkelijke geest. Met alleen is de simonie vrij algemeen, maar ook het misbruik, dat de beneficianten de plichten aan het ambt verbonden overlaten aan gehuurde plaatsvervangers. Buiten de High Church bestaan er twee rationalistische en twee orthodoxe kerken : de Broad Church stelt zich tevreden met een christendom, dat is opgebouwd op de grondslagen der Duitsche wijsbegeerte, terwijl de Essayisten van Oxford sedert 1860 het vrije onderzoek tot het uiterste dreven en bijna aUes over boord wierpen. Tot de orthodoxen behooren vooreerst de Evangelischen (Evan-

*) Groen van Prinsterer, De maatregelen tegen de afgescheidenen aan het Staatsregt getoetst, Leiden 1837.

s) W. H. de Savornin Lohman, Dr. A. Kuyper (in Mannen van beteekenis), Haarlem 1889.

3) Over de sekten in Nederland zie de verzameling „Kerk en Secte" onder redactie van Dr. S. D. van Veen, Utrecht 1907.

*)• L. Clobus S. J., Studiën enz. Jg. 1914.

s) Zahn, Abriss einer Geschichte der evangelischen Kirche im britischen Weltreiche, Stuttgart 1891. Gameron, The rel. Communities of the Church of England, London 1918.

Sluiten