Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

18

worden aanvaard, en welke gevolgen zij meebrengt. Ik heb hier alleen willen aantoonen, dat de leer der rechtssouvereiniteit en de wetenschappelijke strijd, die zij heeft doen ontbranden, onsnc^zj^lUk„m^

sQ.phj&j,. Tot de vraag b.v., wat dat rechtsbewustzijn dan eigenlijk wel is, ja, of het wel iets wezenlijks is? Staan we hier wellicht voor een schijn, een „inane nomen," een ijdel woord, waarmee eigenbelang wordt omhuld, dan wel voor een wezenlijke, specifieke bewustzijnsfunctie? Verder: kunnen we wel spreken van „volksrechtsbewustzijn" als een collectief rechtsbewustzijn? Op welke wijze zou dan het ontstaan van zulk een collectief rechtsbewustzijn kunnen worden verklaard, en hoe is de verhouding tegenover het individueele rechtsbewustzijn? Eindelijk, wat is de verhouding van het positief recht en de „gerechtigheid?" Vragen genoeg; Krabbe heeft met forsche hand een nieuwen weg opengehakt; deze voert echter in zijn meeste vertakkingen op rechtsphilosophisch terrein. En het is dan ook niet toevallig, dat degene, die de uitvoerigste bestrijding leverde, mijn voorganger op den Amsterdamschen leerstoel, Struycken, zijn scherpzinnige kritiek aanving met een. moedeloos.. skepticisme. ten aanzien van het „gemijmer" in den loop der tijden over het wezen en den grondslag van recht en gezag, en met het in overweging geven van „een verstandig eclecticisme" te dezen aanzien.

De taak der staatsrechtswetenschap is door dit alles niet gemakkelijker geworden. Immers, men moet zich niet voorstellen, dat tegenover deze uitbreiding van arbeidsveld men nu de wetten- en teksten-studie wel wat kan laten liggen. Dat zal niet gaan; om de verschijnselen te begrijpen, zal men toch moeten beginnen ze zoo volledig mogelijk in zich op te nemen. De wetten en teksten vormen het eerst gegeven materiaal, waarmee wij hebben te werken. En van de dogmatiek kunnen we veel dankbaar gebruiken; ik zou zelfs geneigd zijn hier een presumptie van juistheid te erkennen. Maar wij zijn er daarmee niet; wij moeten trachten door te dringen tot de achter de dogmatiek liggende factoren en werkende krach-

Sluiten