Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

8

assisia verschillend) deed Nederlandsch accys opkomen, dat onder invloed cyns een n aannam 4).

Webster, Revisia dictionary of English language vermeldt: excise (apparently from L. excis .. cut off, excidere to cut out or off.

Conrad, Handwörterbuch der Staatswissenschaften: Palgrave meint, dasz die Steuer, im Preise der Produkte enthalten, diesen für den Verkaufer um ebensoviel vermindert, abschneidet. Ob es nicht aus der Englischen Aussprache der auf dem Continent (in Holland) schon früher üblichem Worte accise enstanden ist ? HfiUemann nimmt an, dasz die alteren derselben (Steuern) den Nahmen Ziese führten. Cisa = tallia, eine Kerbe im Quittungsholz, Die Ziese oder Cise wurde in der Regel von Getranken, spater auch von Getreide erhoben. Bei vortschreitender Bedürfnis wurde zu diesen Steuern noch eine Zweite gelegt, und Accise genannt.

Men krijgt uit dit alles den indruk van een zoeken en gissen naar de beteekenis van iets wat men niet weet.

Is meh aanvankelijk geneigd, de beteekenis van sys als verband houdende met de kerfsnede de voorkeur te verleenen, een verklaring waardoor men zich voldaan gevoelt, te eer, omdat inderdaad blijkt, dat reeds in den landsheerlijken tijd telkens op den wijn en bieraccyns nog een tweeden, derden, of vierden werd toegevoegd („ac-") en de accynsresolutie van Scherpenisse 1340 het woord acsyns kent, bij vergelijking der chronologische terminologie hiervóór gegeven, moet men die oplossing laten varen.

Niet acsise of -sys maar assise, assys, is de eerste vorm die voorkomt, en al mag men vanaf 1300 nu en dan naar een anderen woordvorm kunnen wijzen, telkens weer grijpt men terug naar den oudsten vorm 5).

Staat nu echter meteen vast, wat 1.1.1. onder accijnzen, assisen,

4) De oude cijnsen — daargelaten of sommige niet huur of pacht waren — bestonden (vgl. de Blécourt) soms in geld, doch veelal in naturalia, koren, vooral ook in boter, eieren, kippen, honig, was. Vandaar misschien ook, dat men eenige verwantschap met het — zie hierna — ook al niet eng te begrenzen laat-middeleeuwsch begrip van accijnzen heeft gevoeld. De waarschijnlijkheid, dat de n in het woord op deze wijze moet worden verklaard, wordt nog grooter, als we zien, dat blijkens Boey's Woordentolk dit woord oorspronkelijk chyns werd geschreven en ook de vorm excftys voorkomt (1555). Zie echter ook Huizinga's afleiding van deze n in noot 5 hierna.

6) De vraag of de vorm accijs inderdaad uit het fransch opkomt (zie Franck), het woord excys uit Engelsch (zie Webster en Conrad) is bij dit uitgangspunt van weinig belang meer. Huizinga blz. 55 meent, dat wij van het oud-Fransche assise (Franck: de oude Fransche vorm is accise),

Sluiten