Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

51

Vredelievendheid is niet onmannelijk. Het is niet mannelijk een ander leed of onrecht aan te doen. Men kan moedig zijn zonder oorlogzuchtig te zijn; men kan niet rechtvaardig en oorlogzuchtig zijn. Men moet vredelievend zijn in huis, in de samenleving en op het wereldtooneel. Alleen in den vrede kan men zijne deugden toepassen, zijne kennis vermeerderen en zijn geluk genieten. In het verleden was men niet vredelievend en de natuurvolken zijn het nog niet; nu zijn wij beschaafd genoeg om vredelievend te zijn. De oorlog is zoo kostbaar geworden, dat de overwinnaar hem toch verliest.

Zeker, vaderlandsliefde en rechtvaardigheid staan hooger dan vredelievendheid. In tijd van nood moeten wij ons land verdedigen en voor eene rechtvaardige zaak moeten wij desnoods strijden; maar wij moeten niet noodeloos strijden en de aanvallende oorlog is gelukkig niet noodig meer. Een aanvallende oorlog is nu een misdrijf. De staten zijn voor de menschen en de menschen niet voor de staten. De slachtoffers van den oorlog zijn geene bijzaak maar een deel van de hoofdzaak. Alleen de verdedigingsoorlog is rechtvaardig.

De moraal voor de staten is de zelfde als de moraal voor de menschen. Ook de staten moeten welwillend zijn. Ook de staten moeten hun woord houden. Ook

Sluiten