Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

werken met de bewogen stem op gemoed en verstand, op vrome en wereldsche verwachtingen, dan voelt men daar een spanning in die eigenlijk geen andere is dan waarmee hij werkt in zijn drama's. Maar het onderscheid is juist dat hij nu die spanning te weeg kon brengen met zulke onderwerpen en zulk een volte van verbeeldingen, dat ze kon overgaan op een menigte.

II

Wel een lyriek, maar niet een drama kan de uitdrukking van een eenvormige waarheid zijn. Vandaar dat een boetprediker niet kan optreden als dramaschrijver. Toen Vondels stemming omsloeg betrof de verandering allereerst zijn opvatting van de goddelijke rechtvaardigheid.

Dat hij juist op dit punt uiterst gevoelig was, bewees zijn werk zoowel als zijn leven van 1618 tot 1632. Het kon niet zijn dat God gruweldaden als de Remonstranten-vervolging en de dood van Barneveld niet wreken zou. Het kon niet zijn dat God ongeborenen zou voorbestemmen tot eeuwige verdoemenis. Beide overtuigingen moesten hem wel over de aard van het recht doen nadenken. Beide gingen uit van de veronderstelling dat goddelijk met menschelijk recht samenviel. Was dat zoo? Het antwoord moest ontkennend luiden, daar toch dikwijls de goeden leden en de slechten welvoeren. Het recht van God was öf ondoorgrondelijk, en dan hadden wij het te aanvaarden zonder erover te

71

Sluiten