Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

COMMUNISME

37

Hoe die er zal uitzien* kan men in tusschen, zooals ik opmerkte, niet gewaar worden uit hetgeen Rusland ons sedert 1917 te zien geeft. Immers men is daar nog niet aan het communisme toe, doch verkeert er eerst in het overgangstijdperk van de dictatuur van het proletariaat* Aanlokkelijk is het beeld van dien overgangstoestand nu juist niet; maar de mooiste vlinder dwingt in het rups- of popstadium evenmin bewondering af. Wél dringt onwillekeurig de vraag zich aan ons op, of uit dien overgangstoestand de vrije communistische samenleving ooit geboren worden kan*, doch volgens de hegeliaansch-marxistische voorstelling, dat elke toestand op een gegeven oogenblik van zijn ontwikkeling omslaat in zijn tegendeel, moet men zelfs deze mogelijkheid, om den heeren de volle maat toe te meten, een oogenhHk aannemen*

Ik ga dan ook uit van alle voor de Russische of sociaaldemocratische communisten gunstigste veronderstellingen en neem aan, dat uit de dictatuur van het proletariaat de communistische samenleving geboren worden kan en zal. Het onderscheidende kenmerk daarvan zal zijn, dat in tegenstelling met de maatschappelijke ordeningen, die wij uit de geschiedenis kennen en

Sluiten