Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

IOO

grenzen uit tot! over Mesopotamië. Het rijk bereikte onder hem zijn grootsten omvang.

Hadrianus, 117—138, echter liet deze verre landen weer los, hij vreesde, dat het rijk door te grooten omvang topzwaar worden zou en legde er zich op toe, om de inwendige organisatie zoo voortreffelijk mogelijk te doen zijn. Hij maakte van het rijk een bureaukratischen ambtenarenstaat. Meer dan zijn halven regeeringstijd was hij op reis om alles ift&ijh gebied persoonlijk in oogenschouw te nemen. Het Mausoléum Hadria n u m, thans de Engelenburcht, te Rome, bewaart de herinnering aan zijn regeering.

Gedurende het bewind van Marcus Aurclius, 161—180, vertoonen zich echter de eerste verschijnselen van verval. De oorzaken daarvan zijn van inwendigen en uitwendigen aard.

Romeinen in gevecht met Germanen (Reliëf op de overwinningszuil van Marcus Aurelius te Rome. Naar Bartoli). De Romeinen steken de hutten in brand, drijven de kudden weg en voeren mannen en vrouwen gevangen mee.

Oorzaken van verval. In het centrum van het rijk was de bevolking zoo gewend geraakt aan de veilige rust van onverstoorden vrede, dat de Romeinen hun van oudsher geduchte militaire eigenschappen geheel verloren. De groote legers, noodig voor dikwijls zware oorlogen, moeten gevormd worden uit de bewoners van de grenslanden, op den duur zelfs tóf Germanen. Verktó&ting, zedeloosheid, eigenbaat gaan de maatschappelijke toestanden meer en meer beheerschen. Omstreeks 200 begint een periode van geestelijk verval,

Sluiten