Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

IOI

■wetenschap, kunst, letterkunde, komen boven voorbijgaande middelmatigheid niet meer uit.

Tegelijkertijd doen zich de geduchte buitenlandsche vijanden van het rijk met steeds toenemende kracht gelden. De Parthen waren nooit bedwongen, Jiun taak gaat weldra over op de Nieuw-Perzen; de Germanen zullen er op den •duur in slagen den pantsergordel van wallen en forten langs Rijn en Donau te doorbreken. Marcus Aurelius heeft den eersten grooten oorlog tegen de Germanen moeten voeren. De Marcomannen drongen over den Donau en sloegen zich door tot op den oostelijken rand van de Po-vlakte. Tegelijkertijd teisterde een schrikaanjagende pestepidemie Italië. Met de uiterste inspanning" slaagde Aurelius er in den gevaarlijken vijand terug te drijven.

Zoolang de opvolging der keizers althans regelmatig van stapel liep, kon een goed geleid bewind den uiterlijken glans van het rijk tenminste bewaard doen blijven. Maar na 180 gaat het leger zijn onmisbaarheid met steeds brutaler geweld misbruiken. De tijd der soldatenkeizers is een gevaarlijke crisis voor de wereldheerschappij der Romeinen geweest.

§ 4. Het Verval, 180—500.

Soldatenkeizers. De derde eeuw is een tijd van voortdurende rampen geweest voor het Romeinsche Rijk. Wel had S e p t i m i u s Sevérus, ± 200, een tot keizer uitgeroepen generaal, het leger grondig georganiseerd en dit verdeeld in een vesting- en veldafdeeling, maar een militair bewind kon den achteruitgang niet meer stuiten.

In het Oosten greep omstreeks 225 een omwenteling plaats, die een nieuwen vijand tegen de Romeinen in het veld bracht.

Bijna vijfhonderd jaar had daar het Parthenrijk bestaan, in beschaving en organisatie de mindere van het Romeinsche en steeds geschokt door telkens weerkeerende troonstrijden. Eindelijk maakte een satraap van het landschap Persis van de gelegenheid gebruik. Zijn leuze werd het herstel der monarchie van Cyrus en Darius, het volk der Perzen sloot zich bij hem aan, met één forschen slag wierp hij de oude Parthen-heerschappij omver en stichtte het rijk der Sassaniden, den Ni e u w-P e r z i s c h e n Staat. Sedert is deze gedurende eeuwen de gevaarlijke nabuur van het Romeinsche Rijk in het Oosten gebleven.

Omstreeks 230 volgde daarop de eerste groote doorbraak van een Germanenvolk over den Rijn; de Alamannen beproefden hun geluk en Rome bleek niet meer onoverwinnelijk.

Sluiten