Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

199

werden. De koning zond een groot leger naar Vlaanderen, maar dit is door de Vlaamsche burgers onder Pieter de Coninck bij Kortrijk, 1302, verslagen: de bloem van den Franschen adel bedekte het slagveld l). Op den duur waren de Vlamingen toch niet bestand tegen de overmacht en moesten ettelijke steden aan den koning afstaan. Vlaanderen behield echter zijn zelfstandigheid.

Met Bonifatius VIII, 1294—1503, geraakte Filips in een zeer onverkwikkelijken strijd2). Hij was de eerste koning in Frankrijk, wiens streven er op gericht is het onbeperkt koninklijk gezag te vestigen. Dit denkbeeld ging niet van hem uit. Filips de Schoone was uiterlijk een schoone verschijning, maar innerlijk een onbeduidende persoonlijkheid, zonder zelfstandigheid, zelf niet tot regeeren in staat, die zich en zijn land liet regeeren door zijriiraadslieden, de 1 e g i s t e n. Dit waren advokaten* voortgekomen uit den derden stand, die aan de universiteiten het Romeinsch recht hadden bestudeerd en als ambtenaar een grooten invloed uitoefenden op de regeering. Uit hen vormt &ich d e noblesse de robe, tegenover de noblesse d'é p é e.

Het Romeinsch recht was gedurende de Middeleeuwen altijd een onderwerp van studie gebleven. Het Corpus Juris van Justinianus, ontstaan in een heidensche maatschappij, paste echter niet in de middeleeuwsche christenheid, omdat zijn grondbeginselen valsch waren:

1. De wil van den vorst is recht en wet, zijn soeverein gezag is onbeperkt. Dit is de theorie van de staatsalmacht of het Caesarisme.

2. Aan den Paus en de Kerk wordt alle rechthebbend gezag in staatkundige regeeringsaangelegenheden ontzegd. De Oudheid immers kende geen Kerk. Dit is de theorie der scheiding van Kerk en Staat.

3. Den Paus wordt het recht betwist om door een onpartijdig scheidsrechterschap den vrede der christenheid te verdedigen en oorlogen te voorkomen. Ditis de theorie der scheiding van staatkunde en zedeleer, welke nog altijd praktisch gevolgd wordt en een der oorzaken is van de ellende van ons hedendaagsch Europa. Nooit is één vredescongres er in geslaagd het pauselijk gezag als wachter over den vrede, het hoogste goed der volkeren, te vervangen.

Gedurende de dertiende eeuw konden deze revolutionnaire theorieën nog niet zegevieren. Frederik II had ze in Italië willen toepassen, de Pausen hebben het hem ten slotte belet. De H. Lodewijk handhaafde in Frankrijk den chris-

1) Ook in Holland, den bondgenoot van den Franschen koning, deden de Vlamingen een inval, maar zij werden in 1304 verdreven.

2) Zie G. K u r t h, De Kerk van Christus bij de keerpunten der Geschiedenis, hoofdstuk IV, De Kerk en het Neo-Cesarisme. Sittard, 1902.

Sluiten