Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

20O

telijken rechtsstaat en liet zich in zijn buitenlandsche politiek leiden door de wetten van de katholieke zedeleer. De Dominicanen en Franciscanen, het gezag van den H. Thomas van Aquino en den H. Bonaventura met hun leerlingen en medewerkers vormden een hechten steun rondom den pauselijken Stoel. In de veertiende eeuw begint de ommekeer, na een lange periode van voorbereiding. Daarmee verschijnt de revolutie in de geschiedenis van Europa, om er niet weer uit te verdwijnen. De vorsteri zijn begonnen met het gezag van den Paus te weerstaan, de volkeren gaan later hun voorbeeld overnemen en sedert heeft niemand ooit het vraagstuk van den opstand meer bevredigend kunnen oplossen, omdat men de uitkomst allerwegen gezocht heeft buiten de Kerk van Christus. 1

Clericis Laïcos. De booze geest van Filips IV was de advokaat Willem de No ga re t, die ongeveer de plaats van minister innam en de leider is geweest van de revolutie tegen de Kerk en den Paus. De bezittingen van de Kerk waren in de Middeleeuwen vrij van belastingen, omdat de opbrengst daaruit bestemd was voor de uitvoering van aangegane verbintenissen ten bate van het onderwijs, de liefdadigheid, den eeredienst; de persoonlijke bezittingen der geestelijken daarentegen waren wel belastbaar. Bovendien droeg de geestelijke stand in Frankrijk geregeld bij in de algemeene lasten door den zgn. don gratuit, een vrijwillige bijdrage, welke bijna nooit geweigerd werd.

•1 °Vblkomen willekeurig hief de regeering deze eeuwenoude rechtsverhouding op bij koninklijk decreet. De legisten vonden, dat de koning bevoegd zou zijn naar eigen willekeur belastingen te eischen. De Fransche geestelijkheid deed een beroep op Bonifatius VIII en deze, een voortreffelijk kenner van het kerkelijk recht, vaardigde d e beroemde bulla „ClericisLaïcos" uit, 1296. Daarin handhaafde hij met onverbiddelijke logica de oude rechtsverhoudingen en bedreigde met excommunicatie alwie deze zou verbreken.

Dat werd de aanleiding voor de legisten van Filips IV voor hun revolutie tegen het pauselijk gezag en hun vervolging van de geestelijkheid. Bij koninlrïrjk besluit is aan alle Fransche onderdanen verboden geld en geldswaarden te verzenden aan den H. Stoel. Daar schuilde de kwaadaardige bedoeling achter om den Paus te berooven van de bijdragen en liefdegiften uit Frankrijk, die een belangrijk gedeelte vormden van de jaarlijksche begrooting.

Bonifatius VIII heeft toen met bewonderenswaardigen takt Filips IV weten te overtuigen van diens ongelijk in een uitgebreide corres-

Sluiten