Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

»57

viel.-Deze stellingen vonden onmiddellijk in wijden kring bijval. Dit was de eerste daad van openlijk verzet tegen dé Kerk, het begin der Hervorming.

Luther's stellingen werden door den druk snel door het Duitsche Rijk verbreid. Tetzel antwoordde met de publicatie van 106 stellingen te Frankfurt, maar veel humanisten kozen partij voor zijn tegenstander en de studenten te Wittenberg verbrandden de stellingen van den Dominicaan. Een der eerste medewerkers van Luther werd Filips Melanchton (Schwarzert), professor aan de universiteit te Wittenberg. Pogingen om Luther tot andere gedachten te brengerfc slaagden niet. Noch de geleerde theoloog Joannes Eek, noch de pauselijke legaat Kardinaal Cajetanus, hadden daarmee succes.

In Rome, waar men intusschen den ernst van den toestand begon te begrijpen, trachtte men nog zoo mogelijk langs den weg der overreding Luther tot onderwerping te bewegen. Maar Luther vond steun bij Frederik den Wijzen, onder de humanisten groeide zijn aanhang met den dag, het aantal studenten te Wittenberg steeg snel.

Filips Melanchton, Luther's collega en vriend, maakte onverpoosd propaganda voor hem. Luther zelf had reeds in 1519 betrekkingen aangeknoopt met den bond der Duitsche ridderschap, bij welke hij veel instemming vond. Zelfs de geleerde Er asmus meende aanvankelijk het met Luther eens te kunnen zijn, in de veronderstelling, dat deze geen aanval tegen het leergezag der Kerk, doch alleen tegen de bestaande misbruiken bedoelde.

Luther had dus reeds een talrijken en wijdverspreiden aanhang, toen in 1520 de pauselijke veroordeeling over hem en zijn leerstellingen werd uitgevaardigd. Een paar heftige pamfletten vormden liet- antwoord, in 1520 is de bulla uit Rome, in tegenwoordigheid der studenten en professoren van Wittenberg, verbrand: Luther wierp het document zelf in de vlammen. De breuk met de Kerk was voltrokken.

Niet alleen in het Duitsche Rijk, maar ook inandere landen was de zestiende eeuw getuige van de verbreking der godsdiensteenheid. Het is een merkwaardig verschijnsel, dat elk der verschillende voormannen van het verzet tegen Rome met andere leerstellingen voor den dag kwam.

Zwingli, die in Zwitserland als leider der reformatie optrad, was een vinnig tegenstander van Luther, maar zijn beweging bleef in

Sluiten