Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

2ÖO

slag van den «etsten aanval der Hervorming. Waar de regeering niet met de beweging meeging, vormt de HervOTffling tevens de partij der politieke revolutie. Kerk en Staat beiden hadden zich tegen hem te wapenen. Het was op de eerste plaats de Paus, op wien de taak rustte om den voortgang van de omwenteling te stuiten, doch naast haar moest het Karei V, de bekwame beheerscher der Habsburgsche monarchie worden, die zijn macht zou meten met haar ^tuhnigen aandrang. H& vormt het middelpunt in de staatkundige geschiedenis van het tijdvak der Renaissance.

§ 2. De wereldmonarchie van Karei V.

Meer door een samenwerking van gelukkige omstandigheden, dan door het stichtingswerk van een langzaam opbouwende kracht, is de wereldmonarchie van Karei V ontstaan. Men zou het uit de loopbaan van Karel's grootvader, keizer Maximiliaan, niet voorspeld hebben, dat de kleinzoon een der machtigste monarchen in Europa's geschiedenis zou worden.

Maximiliaan I, 1493—15*9» was na jaren van inzinking de eerste monarch in het Duitsche Rijk, die het herstel van een beter geordend bestuur ter hand nam, maar voortdurend geldgebrek en de baatzucht der rijksvorsten beletten hem zijn doel te bereiken.

Wel wist de keizer door den Rijksdag tegen de voortdurende gewelddadigheden van den roofadel den Eeuwigen Landvrede en een algemeen gerechtshof, het Rijkskamergerecht, te doen instellen, maar toen niemand de hiervoor vereischte geldelijke verplichtingen verkoos na te komen, kwam er niet veel terecht van de uitvoering van deze heilzame maatregelen.

De Eeuwige Landvrede verbood de eigenmachtige veeten. De zetel van het Rijkskamergerecht werd Frankfurt;daaronder ressorteerden deiokreitzen. De machtigste vorst in elke kreïtz moest, desnoods met geweld, de gehoorzaamheid aan de vcmnissen van het hoogste gerechtshof afdwingen, in het belang van rust en orde. Maar de vorsten werkten niet mede,, konden zelf met gedwongen worden, de hervorming van Maximiliaan mislukte door gemis aan een dwingend centraal gezag.

De keizerlijke macht beteekende weinig, toen Maximiliaan in

Sluiten