Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

200

§ 2. Elisabeth van Engeland.

Elisabeth, 1558—1603. Wijl Maria Stuart, de rechtmatige erfgename der kroon, met Frans II van Frankrijk gehuwd en in het testament van Hendrik VIII bij Elisabeth achter gesteld was, had de dochter van Anna Boleyn de protestante partij op haar zijde en beklom in 1558 na den dood van Maria Tudor den troon.

De „39 artikelen". Als hoofd van de Anglikaansche Kerk liet zij de „39 artikelen" van 1563 afkondigen en voerde, met behoud der bisschoppelijke hiërarchie, het Calvinisme in Engeland in. Vele katholieken, alsmede degenen, die de „H i g h C h u r c h" niet wilden erkennen, werden met den dood gestraft. Onder Elisabeth's regeering begint voor katholieken en dissenters een tijdperk van eeuwenlange achteruitzetting.

Elisabeth was schrander en wel onderwezen, maar zeer heerschzuchtig, listig en geveinsd, daarbij bespottelijk ijdel. Haar zedelijk gedrag liet veel te wenschen over, hoewel zij zich door haar vleiers graag alsdeVirginQueen liet verheerlijken. Huichelarij was haar kenmerkende eigenschap.

Handelspolitiek. Elisabeth zocht de welvaart van haar volk te verhoogen, door de uitbreiding van den handel, de aanmoediging der scheepvaart en het stichten van koloniën (OostIndische Compagnie 1600). Onder haar regeering werd de grond gelegd voor de Engelsche marine. Mannen als D r a k e, die de aarde omzeilde, R a 1 e i g h, die de kolonie Virginia in Amerika stichtte, speelden in de Engelsche geschiedenis een dergéü^ÉB rol als Jan Pietersz. Coen in de Nederlandsche. In dienzelfden tijd valt de opkomst der nieuwere Engelsche letterkunde, waarvan de voornaamste vertegenwoordiger WilliamShakespeare was.

Elisabeth's buitenlandsche politiek bracht haar in strijd met Filips II. De Engelsche zeelieden, die zoowel ter koopvaardij als ter kaapvaart uitzeilden, deden veel afbreuk aan den Spaanschen handel. In 1585 begon Elisabeth openlijk steun te verkenen aan den opstand van de Noordelijke Nederlanden tegen Filips en zond Leicester met troepen daarheen.

In Schotland verscheen in 1559 JohnKnoxop het tooneel. Hij was een steil calvinist, onverdraagzaam en onbuigzaam, die over een meesleepende volkswelsprekendheid beschikte, zoodat de menigte met hem dweepte. Door zijn opwindende predikaties brak over Schodand een woeste beeldenstorm uit, gevolgd door een gewapenden opstand tegen de regeering, die voor het weerbarstige

19

Sluiten