Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

289

troepen. Op aandrang van Maximiliaan van Beieren verkregen zij van den keizer Wallenste$ri's afzetting. Ferdinand gaf toe, vooral omdat hij den steun der keurvorsten noodig had voor de benoeming van zijn zoon tot Roomsch-koning.

Sterk was de positie van den keizer niet. De protestante vorsten beschouwden het Restitutie-edict als een dwangbevel en zagen uit naar een gelegenheid tot weerwraak. Was Ferdinand binnen het Rijk den toestand toch meester, zijn buitenlandsche vijanden werden eiken dag gevaarlijker. Sedert 1624 was Richelieu de eerste minister in Frankrijk. Hij vatte de anti-Habsburgsche politiek van Frans I en Hendrik IV weer op. Reeds lang onderhandelde hij met Zweden over een interventie in Duitschland. Voor de derde maal zou Ferdinand II komen te staan voor een aanval, ditmaal veel gevaarulkër dan de beide eerste.

Het Zweedsche tijdvak.

Gustaaf II Adolf. Wel deed de flauwhartigheid der protestante rijksvorsten den koning van Zweden, GustaafAdolf, aarzelen om zijn geluk te beproeven aan den anderen oever van de Oostzee, maar daar stond tegenover, dat een oorlog tegen den keizer geheel 'in de lijn lag van Zweden's expansie-politiek.

Zweden had zich in den loop van de 16e en 17e eeuw sterk uitgebreid. In 1561 was Estland veroverd op Rusland, in 1617 Ingermannland, in 1621 Lijfland op Polen. Een krans van kustlanden aan de Oostzee behoorde tot het gebied van Gustaaf Adolf, wiens staatkunde' zién richtte op het ideaal van de „Heerschappij over de Baltische ze e". De verovering van Duitsche kustlanden moest het half voltooide werk beëindigen en Zweden zou daardoor worden de eerste mogendheid van Noord-Europa.

Richelieu speculeerde daarop en steunde het arme Zweden met voorschotten. In 1630 sloeg Gustaaf Adolf toe, sloot een subsidieverdrag met Frankrijk en landde in Duitschland. Spottend noemde men den stoutmoedigen aanvaller te Weenen „den sneeuwkoning".

Maar de nadere kennismaking viel niet mee.

Wallenstein stond niet meer in het veld. Tegenover het gevaar, dat van Frankrijk dreigde, was zijn afzetting een groote staatkundige fout geweest. Tot groote verbazing van Duitschland had hij zijn ontslag doodbedaard opgevat. Seni, zijn sterrewichelaar, voorspelde, dat zijn afzetting hem tot nog hooger aanzien zou doen stijgen. Als een koning leefde hij te Praag, correspondeerde in het geheim met half Europa, zorgde van alle gebeurtenissen op de hoogte te Hijven en wachtte-ln onheilspellende geslotenheid zijn tijd af.

Sluiten