Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

295

van Nantes niet in alle opzichten werd in acht genomen. Een opstand volgde. De Hugenoten stonden er moeilijk voor. Zij vreesden Richelieu. Engeland bood hun de hand der bescherming, die te aanvaarden was landverraad. Zij aarzelden. Maar toen de Fransche troepen hun bolwerk, La Rochelle, steeds nauwer dreigden in te sluiten, maakten zij toch van de hulp der Britsche vloot een dankbaar gebruik. Richelieu kreeg daardoor een zeer billijk motief, om deze bedreiging van de Fransche staatseenheid met klem terug te wijzen. Niettegenstaande een dappere verdediging moest La Rochelle zich overgeven. In 1629 volgde de vrede met de Hugenoten. Het Edict van Nantes bleef van kracht, behalve dat alle staatkundige voorrechten aan de protestanten ontnomen werden. Richelieu duldde niet langer een staat in den staat en daarin had hij gelijk. De toestand der Hugenoten in Frankrijk werd voortaan ongeveer als de positie van de katholieken in de Republiek der Vereenigde Nederlanden, behoudens dat zij hun godsdienstvrijheid krachtens het Edict van Nantes behielden. De kardinaal vervolgde de overwonnenen niet, hij maakte zijn overwinning niet tot een instrument van weerwraak, hij gebruikte haar alleen om de eenheid van den Franschen staat te versterken.

De Adel. Met onverbiddelijke strengheid trad Richelieu tegen den hoogen adel op. Alle ridderburchten, die niet voor de verdediging des lands noodzakelijk waren, werden gesloopt, de edelen, die tegen hem samenzwoeren, ter dood gebracht. Maria de Medici, die den kardinaal wilde ten val brengen als eersten minister, moest het hof verlaten en stierf te Keulen in ballingschap.

Het Parlement van Parijs zag zijn invloed tot de rechtspraak beperkt. De heerschzuchtige minister regeerde Frankrijk met harde hand. In de keuze zijner middelen kende de geniale staatsman geen angstvalligheid. Geholpen door père Joseph (bijgenaamd Son Éminence grise) en Rochefort {bijgenaamd 1'ame damnée du Cardinal), wist hij alle samenzweringen tegen zijn persoon te verijdelen.

Voor de ontwikkeling van de Fransche taal en hteratuur stichtte Richelieu de Académie francaise van 40 leden (de zoogenaamde „onsterfelijken"). Voor handel en scheepvaart en de kolonisatie in Noord-Amerika heeft Richelieu zeer veel gedaan *).

In zijn buitenlandsche politiek slaagde Richelieu volkomen. Hij bestreed de Duitsche en de Spaansche Habsburgers in den Dertigjarigen Oorlog. In 1642 stierf de grootste Fransche staatsman, door niemand betreurd, zelfs niet door zijn koning, wiens macht hij zoozeer had vergroot.

1) Ook de eerste belangrijke Fransche couranten ontstonden in dezen tijd. De Gazette de France bracht meermalen artikelen uit Richelieu's én zelfs uit des konings pen.

Sluiten