Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

315

aangenaamheden en leidde eindelijk tot een conflict, waarbij de koning bij de Fransche geestelijkheid tamelijk veel steun vond tegen den Paus. Een vergadering van de Fransche geestelijkheid — geen Nationaal Concilie — door den koning te Parijs -bijeengeroepen, vaardigde de door Bossuet opgestelde vier artikelen uit, die de „Vrijheden der GallikaanscheKerk" moesten waarborgen, maar feitelijk de Fransche geestelijkheid geheel afhankelijk maakten van den Staat. De Paus .verklaarde alle besluiten, der vergadering voor ongeldig en weigerde aan eenige door den koning benoemde bisschoppen de kanonieke bevestiging te schenken. In 1693 herriep Lodewijk de leer der 4 artikelen; de Paus gaf hem van zijn kant het recht der regaliën.' ,

De Hugenoten. De regeering vervolgde de Hugenoten (dragonnades) en ontnam hen ten slotte de vrijheid Van godsdienst door de ,0 p h e f f i n g van het Edikt van Nantes, 1685. Aan de predikanten werd de keuze gelaten zich te bekeeren of het land te verlaten, alle anderen kregen het bevel in Frankrijk te blijven. Hoewel emigratie verboden was, gelukte het toch aan honderdduizenden onder allerlei voorwendsels te ontvluchten. Deze „r éf u g i é s" vestigden zich in Holland, Engeland, Denemarken en Zwitserland. Lodewijk hief het Edikt van Nantes op tegen de waarschuwing van Paus Innocentius XI, die hem schreef, dat men de menschen niet de Kerk moest binnensleepen, wel leiding geven en een goed voorbeeld. Maar de koning paste het „Cuius Regio, illius Religio" toch toe, De intrekking van het Edikt van Nantes had in de eerste plaats een politieke strekking; de godsdienstige beweegredenen kwamen op de tweede plaats.

Verbond van Augsburg. De geweldenarijen van „le roi soleü" hadden eindelijk ten gevolge, dat Willem III weer een groote coalitie tegen Frankrijk kon tot stand brengen. Het geduld van Europa was uitgeput. De Republiek, Spanje en Savoye, keizer Leopold I sloegen de handen ineen en sloten het verbond van Augsburg. Het gevaar was Lodewijk XIV niet ontgaan. Zijn oorlogsverklaring was in 1688 al uitgevaardigd, toen het berfchtkwam van den inval van Willem III in Engeland. De oorlog zou toch uitgebroken zijn, al ware Jacobus Ilniet van zijn troon verdreven. Na deze gebeurtenis werd ook Engeland de vijand vah~Frankrijk.

De negenjarige oorlog, 1688—1697, is de gevaarlijkste geweest, dien LodewijjrSCIV heeft uitgelokt. Voor het eerst stond hij tegen de verbonden Zeemogendheden, die de leiding in handen hadden van het Europeesch Verbond. De strijd is vooral gevoerd in de Zuidelijk^ 'Nederlanden, in Noord-Italië en op zee. De vijandelijkheden werden ingeleid door de barbaarsche verwoesting der Rijnstreken, op last van Louvois. Het wapengeluk hechtte zich nog

Sluiten