Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

9

De bevolking bleef lijdelijk toezien. Ofschoon de pretendent doordrong tot op 4 a 5 dagreizen van Londen, ontbraken hem toch de middelen voor een beslissenden slag. Hij keerde terug naar Schotland en werd bij Culloden verslagen. Na een avontuurlijken zwerftocht bereikte de laatste der Stuarts, die den Engelschen grond betrad, behouden de kust van Frankrijk. Met Karei Eduard en zijn broeder, kardinaal Hendrik (f 1807), is zijn geslacht uitgestorven.

In 1747 zette Maurits van Saksen zijn zegevierenden opmars ch verder voort. De Franschen belegerden Maastricht, versloegen het pragmatieke leger bij L a e f f e 11 en namen Bergen-op-Zoom in.

Onder den indruk van het gevaar voor een inval in Holland, werd Willem IV tot stadhouder uitgeroepen en kwam er een einde aan het tweede stadhouderloos tijdvak.

Vrede van Aken, 1748. 't Was een geluk voor de slecht bestuurde Republiek, dat keizerin Elisabeth van Rusland met interventie dreigde ten gunste van Oostenrijk. Dit verhaastte den vrede van Aken. Het status quo bleef gehandhaafd in hoofdzaak; Maria Theresia behoudt haar erflanden; de afstand van Silezië' aan Pruisen wordt bekrachtigd; Lodewijk XV ziet van alle veroveringen af; Filips, de broeder van Don Carlos, de tweede zoon van Elisabeth Farnese, wordt verheven tot vorst van Parma, dat van 1738—1748 aan Oostenrijk behoorde.

Frankrijk had aan den oorlog schaften besteed, doch niets bereikt. De onbeduidendheid van Lodewijk XV en zijn diplomatie is daarvan de grootste schuld, naast het Russisch-Oostenrijksch verbond. Kenschetsend bewaart de historie de herinnering aan dit fiasco in het bekende: tra vailler pour le roi de Prusse.

Inderdaad, alleen Frederik II plukte de vruchten van den bloedigen oorlog, Silezië was hem. Ook Spanje zag zijn wenschen in vervulling gaan, nu ook in Parma de Bourbons een troon verworven hadden.

Maar de vrede van Aken kon slechts het voorloopig karakter van een wapenstilstand dragen, omdat Maria Theresia niet wilde berusten in een vrede, die haar van Silezië beroofd had. Zoo schuilde in het gesloten verdrag reeds de kiem van een nieuwen Europeeschen oorlog.

§ 2. De Zevenjarige Oorlog.

Pruisen. Hoe weinig afdoend de uitslag van den Oostenrijkschen Successie-oorlog ook wezen mocht, één ding stond sedert vast, dat Pruisen een macht van beteekenis was geworden.

Sluiten