Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

24

nog niet door haar verwaarloosd. De meeste zorg besteedde Katharina aan het onderwijs, de rechtspraak en de ontginning van woeste gronden. Het is echter vaak bij plannen gebleven. In den ongelukkigen toestand der Russische lijfeigenen op het platteland kwam geen verbetering.

In Zweden regeerde Gustaaf Adolf III. Sedert den dood van Karei XII had de Rijksraad op schandelijke wijze van zijn regeeringsmacht geprofiteerd. Gustaaf III maakte aan dien toestand van halve anarchie een einde door een coup d'état, 1772. Sedert heeft de koning en de vertegenwoordiging der Rijksstenden het bestuur in handen. Zweden ging vooruit onder deze nieuwe constitut i e. De koning vervreemdde echter later door de altijd toenemende belastingen en de overdreven weelde van het hof velen zijner vroegere aanhangers van zich.

De Zweedsche adel, nooit verzoend met den machthebber, die zich boven hem had weten te plaatsen, wreekte zich in 1792 door een samenzwering, waarvan de koning, op een gemaskerd bal, het slachtoffer werd.

§ 3. Frederik II en Jozef II.

Jozef II was op en top een doctrinair mensch, iemand die zijn theorieën met alle geweld in alle Opzichten in praktijk wil brengen. Met miskenning van oude rechten en instellingen wilde hij de toestanden in zijn staten hervormen naar zijn inzichten, met het gevolg dat zijn plannen een voor een mislukten.

Jozefisme. Zijn optreden tegenover de Katholieke Kerk was geheel in den stijl van dien tijd.

In 1781 vaardigde hij het Tolerantie-Edict uit, waarbij hij aan Protestanten en Joden vrijheid van godsdienst verleende en hun gelijkstelling in burgerlijke rechten met de Katholieken werd geproclameerd.

Zijn klooster-edict hief ruim 600 kloosters op en bracht hun bezittingen aan den staat. Hij handhaafde het recht van placet en mengde zich in de opleiding der geestelijken, ja in vele bijzonderheden van den eeredienst. Frederik de Groote noemde hem „mijn broeder den koster."

Vergeefs trachtte de Paus door een reis naar Weenen Jozelf II tot andere gedachten te brengen. Des keizers denkbeelden dragen in de geschiedenis den naam van Jozefisme.

Evenals in Oostenrijk drongen de anti-kerkelijke beginselen ook in Duitse hland door. Zelfs de aartsbisschoppen van Keulen, Mentz en Trier poogden

Sluiten