Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

3i

het meest bevorderd wordt, wanneer de regeering handel en n ij verheid steunt en beschermt, omdat, waar deze bloeien, veel geld in het land komt (protectionisme).

Het Physiocratisme daarentegen verkondigt de theorie, dat de rijkdom van een staat ligt inde vruchtbaarheid van zijn land. Omdat de landbouw de meest natuurlijke bezigheid van den mensen is, moet deze Ook het meest door de regeering bevorderd worden, want daarin is het toppunt van welvaart te vinden.

Turgot voerde allerlei hervormingen in, die overwegend in het belang van den tiers-état uitvielen. Zijn belangrijkste maatregelen waren de opheffing van de binnenlandsche tollinie en van de gilden. De adel was op hem gebeten, het hof belasterde hem, Marie Antoinette, de gemalin van Lodewijk XVI, jong en onervaren, geloofde de krasse beschuldigingen van haar omgeving en de koning, weinig zelfstandig, gaf toe. In 1776 werd Turgot ontslagen.

Necker verving hem. In 1781 publiceert deze minister een compte-rendu, een staat van inkomsten en uitgaven, waarin hij intusschen den stand van zaken gunstiger voorstelde, dan deze in werkelijkheid was. Zijn doel was daardoor de publieke opinie voor zich te winnen, maar het hof nam hem zijn optreden zeer kwalijk. Lodewijk XVI zette hem uit de regeering.

Op den duur hepen de rijksfinanciën zoo in de war, dat Necker in 1787 weer minister werd. Op zijn advies riep de koning de EtatsGénéraux bijeen, niet om verandering te brengen in den regeeringsvorm, maar om met hen in overleg te treden over het herstel van het financieel evenwicht.

Op den vooravond van de groote revolutie stond de koninklijke regeering er niet sterk voor. Het gezag van de króón was bovendien verzwakt door de impopulariteit van Marie Antoinette. De koningin is het eerste slachtoffer van de revolutie geweest, reeds vóór deze eigenlijk tot uitbarsting kwam (1'affaire du collier). De regeering verwachtte van de bijeenroeping der Staten-Generaal het herstel van haar gezag. Zij vermoedde niet, dat haar besluit de geboorteakte was van de anarchie.

looneel der eeuwen II.

3

Sluiten