Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

96

want het land langs den opmarsen is geheel verwoest. Een tijdlang gaat het tamelijk goed. Maar de Russen snijden alle convooien af, de kozakken komen de Franschen omzwermen, het vijandelijk leger dwingt Napoleon den oorspronkelijken weg in te slaan, voortdurend volgen scherpe gevechten tegen de goeduitgeruste vijanden elkander op, 6 November valt de eerste sneeuw. Een ongewoon strenge winterkoude (36° C. onder het vriespunt) breekt uit, honderden soldaten bevriezen gedurende den uitputtenden marsch, het is onmogelijk in den nood aan levensmiddelen voor paarden en menschen te voorzien. De af- en aanzwermende kozakken doen het overige. Een ramp was de overtocht over de Berezina: 30.000 man werden aan den oever van de rivier afgesneden en vielen den Russen in handen. De Hollanders onder Daendels verdedigden het laatst den overtocht.

Van dit oogenblik af ontaardde de terugmarsch in een ordelooze vlucht. Een bulletin van Napoleon, gedateerd van 22 November, bereidde Frankrijk voor op nadere berichten omtrent de nederlaag. Het eindigt met de cynische mededeeling: „LasantédeSaMajestén'ajamaisétémeil1 e u r e". De keizer verliet het leger, gaf het bevel over aan Murat, reisde per slede zoo snel mogelijk naar Warschau, vandaar naar Parijs, om zijn maatregelen te nemen: hij begreep, dat nu Europa zich tegen hem zou keeren. Van het centrum kwamen slechts 50.000 man geregelde troepen behouden terug.

1815. Frederik Willem III aarzelde aanvankelijk nog openlijk den aanval op Napoleon te wagen. Maar de algemeene geestdrift onder zijn volk sleepte hem mee. Met onweerstaanbaar enthousiasme wapenden de Pruisen zich gedurende den winter van 1812 op 1813. Het is de tijd der Duitsch-nationale poëzie (Theodor Körner's „Schwert und Leier"). De koning ging er eindelijk toe over zijn volk door de proclamaties „aan mijtt volk" en „aan mijn leger" tegen de overheersching te wapen te roepen1) en sloot een verbond met Rusland en Engeland. Het jaar 1813 zou getuige worden van den strijd tusschen Napoleon en Europa. De keizer verscheen in het voorjaar met een nieuw leger in het veld. Hij concentreerde het in Saksen, dat hem trouw bleef, omdat hij Oostenrijk, tot nu toe onzijdig gebleven, niet vertrouwde. De Pruisen en Russen werden bij Lützen en Bautzen verslagen.

Vredescongres te Praag. Toen bood Metternich de tusschenkomst van Oostenrijk aan. Napoleon weigerde een vrede, nam echter een wapenstilstand aan, in de hoop intusschen zijn leger geducht te versterken en dan Europa door een „coup de tonner r e" neer te slaan! De verbonden mogendheden maakten juist 1) Bij deze gelegenheid werd het ijzeren kruis als eereteeken ingesteld.

Sluiten