Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

137

1837—1901» een dochter van. Eduard, den jongeren broeder van Willem IV. De personeele unie met Hannover hield in dit jaar op.

De Chartisten. In het begin der regeering van Victoria was het in Engeland zeer woelig tengevolge van het optreden der Chartisten. De ongunstige gevolgen van de groot-industrie traden hier het eerst aan het licht.

Een Duitscher, Engels, die met M a r x de stichter van de sociaaldemocratische partij in Duitschland is, beschreef in een algemeen bekend geworden boek: „Ueber die Lage der arbeitenden Klasse in E n g 1 a n d", de toestanden op de Engelsche fabrieken. Ze waren ontzettend. Laag loon, slechte hygiëne, gebrekkig onderwijs voor den werkman, tal van oorzaken, die de ontevredenheid onder de Engelsche arbeiders wel moesten doen toenemen, terwijl van het particulier initiatief der fabrikanten al bitter weinig te hopen viel. Wel hadden de arbeiders zich in 1831 aaneengesloten door de oprichting van vakvereenigingen, Trade Unions, maar de patroons, gesteund door de regeering, sloten ook een bond, stelden tegenover de strikes (werkstakingen) de loc k-o u t s (uitsluitingen) en wonnen ten slotte het pleit.

Kiesrecht had de werkman nog niet. Zijn vereenigingen begin-. nen een wijdvertakte actie om dat te verkrijgen. Zij stellen een program van eischen op, een volksgrondwet: het charter. Vandaar de naam Chartisten. Tusschen 1837 en 1839 worden er tal van groote meetings gehouden. Van hun charter verwachten de arbeiders alle heil: „het charter beteekent voor ons goede huisvesting, goed eten en drinken, voldoend loon en korter arbeidstijd".

Dat arbeidersprogramma bevatte het volgende: 1. Algemeen kiesrecht voor mannen. 2. Geheime verkiezingen (Er werd mondeling gestemd. De groote grief daartegen was, dat de vrijheid van stemmen zoodoende verloren ging). 3. Afschaffing van de bepaling, dat een lid van het Lager Huis een bepaald inkomen moet hebben. 4. Aan de leden van het Lager Huis moet een jaarlijksch salaris worden uitgekeerd. 5. Het Lager Huis moet elk jaar aftreden (Het Parlement had hoogstens 7 jaar zitting). 6. Verdeeling van het land in gelijke kiesdistricten (Het platteland had nog altijd meer afgevaardigden dan de steden. De Chartisten wenschen, dat de verdeeling in districten van een vast aantal inwoners zal worden ingevoerd).

Dit programma was een radicaal arbeidersprogramma. De arbeiders willen politieke macht .in handen krijgen, het middel om te bereiken hun doel: verbetering in hun toestand. Tegen de verwachting der Chartisten wijst de vertegenwoordiging hun verzoekschrift om het Charter in te voeren met groote meerderheid van de hand. De teleurstelling was groot. Het komt tot oproeren. Te B i r m i n g-

Sluiten