Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

130

groot aantal protestante ambtenaren geplaatst, te midden van een katholieke bevolking, zoodat de bedoeling duidelijk werd om het KathoHcisme achteruit te dringen. Het volk koos onmiddellijk partij en schaarde zich als één man achter den aartsbisschop van Keulen, Mgr. Drost e-Vischering. Met ijzeren wilskracht leidde de hoogbejaarde prelaat het lijdelijk verzet tegen Berlijn, steeds in overleg met Rome. Toen de regeering op den duur niets bereikte, nam zij haar toevlucht tot geweld: de aartsbisschop werd gevangen genomen, 1837. De bureaucratie meende daarmee wat zij noemde „het fanatisme", te breken. Paus Gregorius XVI sprak in een openbaar consistorie zijn veroordeeling uit over de schending van de rechten der Kerk en Joseph von Görres publiceerde zijn bliksemende brochure „Athanasius". Het scheelde weinig of er was een volksoproer uitgebroken. Metternich bespaarde Frederik Willem zijn afkeuring van diens beleid niet. Heel katholiek Duitschland schaarde zich aan de Zijde van de Rijnprovincie en eischte voor zich op de rechtmatige . gewetensvrijheid. De strijd was nog in vollen gang, toen Frederik Willem IV aan de regeering kwam, 1840.

Als kroonprins had hij een jaar te voren Aken bezocht: de geestelijke rouw der burgerij veroordeelde hem tot verlatenheid. Geen hoed ging af, geen groet klonk op uit de menigte, geen katholieke dame verscheen bij officieele gelegenheden, geen volksdeputatie verwelkomde hem: hij vond alleen ambtenaren, die hun beleefdheidsphcht vervulden. De Rijnlanders zwegen, veelzeggend. Ook dit was verzet,maar van veel hooger gehalte dan te Parijs in de jaren der revolutie.

Frederik Willem begreep, dat een van zijn eerste regeeringsdaden moest Zijn het herstel van den godsdienstvrede. Onderhandelingen met Rome voerden tot de volkomen erkenning van de Kerk en haar rechten. De jurisdictie omtrent de gemengde huwelijken werd aan haar gezag overgelaten, de keuze der bisschoppen losgemaakt van de inmenging der bureaucratie, Mgr. Droste-Vischering uit de gevangenschap bevrijd. Het was de laatste nederlaag van het verlicht despotisme. Het duurzaam gevolg van den strijd is geworden d e bewustwording van het Katholicisme in Duitschland. De katholieken sloten zich aaneen in eigen organisatie juist in de jaren, toen het ongeloovig liberalisme zijn aanval op het gezag voorbereidde.

Sluiten