Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

iq8

en het van Godswegen ingesteld gezag. Alleen in een wereld van volmaakte menschen zou Proudhon's fantasie werkelijkheid kunnen worden. Zij is louter een product van hoovaardij des geestes. Proudhon maakt den mensen tot zijn afgod. Een Rus, Bakounin, is onder Napoleon IIIde rustelooze agitator geweest voor deze denkbeelden. Hij zocht de toepassing daarin, dat in elke volksgemeenschap de gemeente (commune, een term, ontleend aan de Fransche Revolutie) volkomen autonomie zal bezitten, terwijl de communes het gezag van den staat overbodig zullen maken door onderlinge samenwerking. Het middel om dit doel te bereiken is de meedoogenlooze revolutie, die het gezag zal vergruizelen. Bakounin vond zooveel aanhang, vooral onder de arbeiders, dat het communistisch oproer van Parijs in 1871 daardoor mogelijk is geworden. De theorieën van Proudhon en Bakounin deden in Rusland het nihilisme ontstaan, waaruit het bolsjewisme van onzen tijd is voortgekomen.

De aanleiding tot het oproer was een gebeurtenis van weinig belang. Thiers het, uit voorzorg, gegeven de opwinding te Parijs na de ellende tijdens het beleg, eenige kanonnen uit de woelige wijk van Montmartre weghalen. Het volk belet het transport met geweld, binnen weinige uren verspreidt de revolutie zich over de hoofdstad. De regeering week naar Versailles, de voorloopige residentie van de Assemblée Nationale, waarvan de groote meerderheid monarchaal gezind was. De linietroepen werden daarheen samengetrokken, een veiligheidsmaatregel, waarin de republikeinen een verkapte poging zagen om bij verrassing de monarchie te herstellen.

Het tweede beleg van Parijs. Een revolutionnair comité in de hoofdstad droeg het bestuur op aan een Commune, die de roode vlag als haar standaard aannam en den repubhkeinschen kalender van 1793 weer invoerde. De communisten hoopten de groote steden van Frankrijk voor hun plannen te winnen en dan een federatie van onafhankelijke gemeenten te stichten in plaats van het gezag. Het was de toepassing der theorieën van Proudhon. Maar de steden namen het sein niet over, de illusie der solidariteit ging niet in vervulling, de Commune was op eigen krachten aangewezen.

Thiers stelt Mac Mahon aan het hoofd der troepen met Versailles als uitgangspunt. Twee maanden lang werd Parijs belegerd. De Duitschers, die nog enkele forten bezet bielden, bleven neutraal. Het leger moest straat voor straat veroveren. Het razend gepeupel (de „pétroleuses") stak het stadhuis en de Tuileriëen in brand. Een aantal gijzelaars, onder wie Mgr. Darboy, zijn door de oproerlingen gefusilleerd. Meer dan 20.000 communisten heten het leven in de wanhopige worsteling.

0. De Nederlaag van de Monarchie. Thiers was de eerste, nog voorloopige, president van de Derde Republiek, 1871—1873. Haar eerste vertegenwoordiging was een van de beste, die Frankrijk

Tooneel der eeuwen II. 14

Sluiten