Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

201

om zoogenaamd neutraal onderwijs in te voeren en daarmee de jeugd in anticlericale richting op te leiden (de laïciteit).

Trokken de republikeinen één lijn tegen de Kerk, onderling waren zij hopeloos verdeeld en ware het niet, dat de monarchisten gesplitst bleven in Legitimisten en Orleanisten, de republiek zou niet zijn blijven bestaan x). De onkreukbaarheid der ambtenaren en de eerbied voor het gezag lieten alles te wenschen over. Grévy moest in 1887 als president aftreden tengevolge van den lintjeszwendel van zijn schoonzoon Wilson. Gedurende het bewind van C a r n o t, 1887—1894, trachtte Boulanger van de zwakheid der regeering partij te trekken om de militaire dictatuur te bemachtigen en wellicht de monarchie te herstellen. Hij werd echter in staat van beschuldiging gesteld, nam de wijk naar Brussel en pleegde zelfmoord, 1891. HetPanam a-schandaal (de Lesseps), 1888—1893, plaatste de republiek voor een nieuwe crisis, maar toen Paus Leo XIII in 1892 door een encycliek aan de Fransche katholieken den raad gaf zich aaneen te sluiten en den republikeinschen regeeringsvorm als een erkend feit te aanvaarden, vond hij te weinig instemming (Albert de Mun). Zoodoende bleef de partij-overheersching van het anti-clericalisme in Frankrijk voortduren.

§ 2. De Internationale Kulturkampf.

Algemeen Overzicht. De Vrijmetselarij verwachtte na de overweldiging van den Kerkelijken Staat den ondergang van den Paus als hoofd der Christenheid. Het komt in verschillende landen tot een aanval op de Kerk, waarvan het internationaal karakter zich niet loochenen laat *). De strijd begon in het Duitsche Rijk, tegelijkertijd in Zwitserland en Oostenrijk, Italië en België volgden, Frankrijk na het aftreden van Mac Mahon. Nederland was de eerste der Europeesche Staten, die het gezantschap bij den H. Stoel ophief, de verscherpte schoolstrijd werd kort daarop geopend. De crisis van dezen Kulturkampf valt gedurende de laatste jaren van het pontificaat van Pius IX, 1870—1878, maar de kerkvervolging bleef sedert in Italië aan de orde tot aan de dictatuur van Mussolini, 1922, en in Frankrijk tot dezen dag.

A. DE KULTURKAMPF IN HET DUITSCHE RIJK. De Kulturkampf in Duitschland is uitgegaan van de n a t i onaal-liberale part ij, waarin de Vrijmetselarij een grooten

1) Tusschen 1885 en 1889 wisselden zeven ministeries elkander af.

2) G. Goyau, Bismarck et 1'Eglise, dl. I. (4e druk, Parijs, 1922).

Sluiten