Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

207

De Duitsche wetten vormden het model voor de Zwitsersche tegen de kloosters en congregaties, 187a. Deze moesten voortaan door het gouvernement „erkend" worden, het geven van onderwijs werd aan de religieuzen verboden. Mgr. Mermillod, wijbisschop van Genève (later kardinaal), die zich den haat der regeering op den hals gehaald had door zijn vurigen en onverdroten strijd voor den godsdienst, is door de politie in zijn paleis gevangen genomen en over de grenzen gezet. De Kamer nam in 1873 de wet aan op d e reorganisatie van de Katholieke Kerk, waardoor deze in den staat opgenomen en een schisma ingevoerd werd. Het was een herhaling van de Constitution Civile du Clergé uit de Fransche revolutie. Maar geen enkel priester stelde zich beschikbaar voor deze staatskerk, al beroofde de regeering de katholieken van hun kerken ter wille van haar Kulturkampf. Het Roomsche volk bood standvastig en waardig weerstand aan de vervolging door een solidair, lijdelijk verzet en redde zich in pakhuizen, schuren en huizen voor de godsdienstoefeningen.

De kerkvervolging duurde tot 1882, toen de regeering eindelijk de nederlaag aanvaarden moest. De Federale Raad deed een poging om bij de wet het zgn. neutraal, d.i. liberaal onderwijs, in geheel Zwitserland door te voeren. Maar zoo'n wet moest aan een referendum onderworpen worden. Toen sprak de volkswil zich uit tegen het liberalisme met een meerderheid van ruim 140.000 stemmen. Paus Leo XIII wist met voorzichtig beleid van dit schitterend succes gebruik te maken om met de regeering in overleg te treden en langs den weg der diplomatie den Kulturkampf te doen ophouden. Bismarck werd ook in Zwitserland verslagen.

Oostenrijk bezat wel een katholieke dynastie, in de buitenlandsche politiek behoorde het tot de conservatieve mogendheden, maar ten opzichte van de Kerk volgde de regeering doorgaans een liberale gedragslijn, vooral na 1870. Frans Jozef stond te sterk onder den invloed van het Jozefisme om de katholieke beginselen gaaf te kunnen doorvoeren. Zijn kanseher von Beust volgde Bismarck halverwege op den weg van den Kulturkampf. In 1870 zegde de regeering het concordaat met den H. Stoel op als protest tegen de afkondiging van het dogma der onfeilbaarheid, waar zij niets van begreep. Een nieuwe schoolwetgeving onttrok het onderwijs aan het toezicht van de kerkelijke overheid, in 1873 werden de universiteiten, gesticht door de Kerk en door haar bestuurd, gesaeculariseerd. Noch het beleid

Sluiten