Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

2X8

de Engelsche April-beweging werd de bekeering van Manning, 1851, beslist1).

De Reform-Bill van 1867. De kieswet van 1832 had den staatkundigen invloed van de burgerij vergroot, aan de arbeiders het kiesrecht nog onthouden. Maar eenmaal begonnen, was de doorwerking van de democratie niet meer te stuiten. De Trade-unions der werklieden onder leiding van John Bright zetten een geduchte agitatie voor de uitbreiding van het kiesrecht op touw (Hyde Park meeting), waaraan ten slotte bijna alle partijen zijn gaan meedoen. In 1867 is het sterk gewijzigd ontwerp van den conservatieven minister Disraeli als tweede Refor m-B i 11 door het Parlement aangenomen, waardoor het kiesrecht aan de meerderheid der arbeiders verzekerd en de indeeling in kiesdistricten verbeterd werd. Aan de nog overgebleven bevoorrechting van het platteland kwam een einde. Het uitbrengen van de stem bleef intusschen nog mondeling geschieden tot 1872, toen door de Ballot Act geheime stemming is ingevoerd. Bij de eerste verkiezingen krachtens de nieuwe kieswet verwierven de liberalen de meerderheid, 1868, zoodat het eerste ministerie-Gladstone aan het bewind kwam 2).

De Iersche kwestie. Een hatelijke tegenstelling in het Groot-Brittannië der negentiende eeuw vormt de welvaart van het schatrijke Engeland naast de ellende van het doodarme Ierland. Reeds eeuwenlang waren de Ieren als onderworpelingen behandeld door. hun overheerschers. Sedert de regeering van Hendrik VIII was bij deze staatkundige veete nog gevoegd de godsdienstige, zoodat de verwijdering tusschen het Keltische en het Germaansche element voortdurend aangroeide, vooral na 1688. De harde druk werkte het ontstaan van geheime genootschappen in de hand. De les, die Daniël O'C o n n e 11 aan Engeland gegeven had, was spoedig vergeten. De meerderheid van het overheerschende volk had geen oog meer voor hetgeen eenvoudig recht behoorde te zijn tegenover de Ieren. Een kras gevolg van het slechte Engelsche regeeringssysteem is geweest de uitwijking der Ieren naar Amerika, vooral sedert 1845 en 1846; toen een ontzettende hongersnood, veroorzaakt door de aardappelziekte zeker, maar in den grond der zaak een gevolg van de onderdrukking, Ierland teisterde. In 1845 telde het land nog ruim 8.000.000 inwoners, thans heeft het er even 4.000.000! Dat is de meest welsprekende aanklacht tegen het Engelsen bewind.

1) Vgl. Thureau Dangin, La Renaissance CathoUque en Angleterre au 19e siècle, Dl. II (Parijs, 9e druk, 1923. 3 dln.).

2) G. M. Trevelyan, British history in the 19e century (Londen, 1924. 5e druk).

Sluiten