Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

2ig

Juist van Amerika uit zetten de Ieren den strijd met de felste bitterheid voortDaar is in 1861 de bond der F e n i a n s gesticht, ware anarchisten, die voor geen wraakmiddel tegen de Engelschen terugdeinsden en Ierland tot eert Zelfstandige republiek wilden maken. Hun misdaden hebben de Iersche zaak meer kwaad dan goed gedaan.

Gladstone is de eerste minister geweest, die voor Ierland werkelijk. een verbetering van beteekenis tot stand bracht. Hij begon met a)de opheffing van de Anglicaansche Kerk. als staatskerk in Ierland en schafte de gedwongen tienden af, die de katholieke bevolking moest opbrengen ten behoeve van de High Church. b) Ook zijn L a n d-a c t van 1870 had. een goede strekking. De grondeigenaars werden verplicht, wanneer de pacht werd opgezegd, aan de huurders de waardevermeerdering: van den grond uit te betalen, terwijl de boeren door rentelooze voorschotten in staat gesteld werden grondeigenaars te worden.

Sociale kwestie. De ontwikkeling van de arbeidersbeweging heeft in Engeland sedert de stichting der Trad e-u n i o n s een geheel anderen loop genomen dan in Frankrijk en het Duitsche Rijk. Een georganiseerde sociaal-democratische partij bestond er niet. De vakvereenigingen der werklieden kregen in 1871: rechtspersoonlijkheid en trachtten door hun actie hooger loon en vermindering van den arbeidsduur te verwerven. Naast de propaganda namen zij vaak hun toevlucht tot het middel der werkstaking, dat in de moderne tijden meer en meer het veelgebruikte: aanvalswapen van de arbeidende klasse geworden is. De grootindustrie stelde daartegenover het dwangmiddel van den ,4 o c ko u t", uitsluiting van weerbarstige arbeiders, dikwijls toegepast op. het geheele personeel van een onderneming.

Val van Gladstone. Tegen misbruiken bij werkstakingen» als het posten, het tyranniseeren van werkwilligen, trad Gladstone opmet zijn wet van 1871. De Trade-unions teekenden daartegen protest aan, omdat de wetten over het algemeen de rechten van den patroon veel meer ontzagen, dan die van den arbeider. De conservatieve: partij stelde hun mtrekking van de gehate bepalingen van 1871 in het vooruitzicht: bij de verkiezingen van 1874 werkten conservatieven en Trade-unions samen 1). Gladstone verloor zijn meerderheid 1) Ook door zijn buitenlandsche staatkunde was het ministerie onpopulair geworden. Engeland had nl. tijdens den Fransch-Duitschen oorlog, 1870^ moeten toestaan, dat Rusland zijn vrijheid van beweging in de Zwarte Zee. terugnam, die het in 1856 verloren had.

Sluiten