Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

221

verklaring: „Wanneer iemand den treurigen moed heeft, land te huren, waar de vorige pachter van verdreven werd, mijdt dan allen omgang met hem, schuwt hem als een misdadiger".

Dit advies is opgevolgd. Het eerst toegepast op den landlord-agent B o yc o 11, blijft de herinnering er aan bewaard door den term: „boycotten" (1880). Tegelijkertijd echter nam het aantal agrarische misdaden 200 toe, dat Gladstone besloot de beweging te remmen door uitzonderingswetten. De politie kreeg veel grooter vrijheid van handelen tegen onwillige pachters, die dikwijls met de wapens in de hand tegenstand boden, als zij uit hun huis werden gezet.

Het verzet echter ging door, Parnell bleef staan op zijn éisch: het land voor de boerenl Toen ontbond Gladstone in 1881 de Land-league en deed haar leiders gevangen nemen. De pubheke opinie in heel Engeland juichte hem toe.

Maar alle dwangmaatregelen werkten als olie in het vuur. Gladstone was de Zaak der Ieren niet ongenegen, hij bleef werken aan een oplossing, het zelfs Parnell en de andere leiders weer vrij, mits zij het revolutionnaire in de agrarische beweging zouden tegengaan; de weg naar een verzoening leek geëffend ... Toen bedierf een ontzettende misdaad alles.

Moord in het Phcenixpark. In het Phcenixpark te Dublin werden op klaarlichten dag de onderkoning van Ierland en zijn secretaris vermoord door toedoen van een der Iersche genootschappen, 1882. Parnell protesteerde vergeefs: dat was niet zijn werk. Gladstone moest nu het verzet wel breken. Ierland kwam voor drie jaar onder de krijgswet. De Fenians echter schrikten voor geen misdaad terug. Een aanslag op de London-Bridge in 1884, in den Tower, zelfs op het Parlementsgebouw, alles drufden zij aan, maar het bracht de Iersche kwestie geen stap verder. Parnell herstelde de Land-league, zette zijn obstructie voort, hielp in 1885 met de conservatieven het ministerie-Gladstone ten val brengen l).

De Derde Reform-Bill, 1885. Gladstone bereikte het toppunt van zijn populariteit door de doorvoering van de derde Ref o r m-B i 1L Het kiesrecht werd, tengevolge van de politieke actie der Trade-unions, toegankelijk gemaakt voor twee derden der burgers. Kiezers werden allen, die een woning of gedeelte daarvan in huur of eigendom hadden van een bepaalde huurwaarde: household suffrage. Het was een triomf van de democratie, machtig geworden in Engeland door de geweldige uitbreiding van de industrie.

Derde ministerie-Gladstone, 1886. De Ieren wonnen aan invloed doordat de twee groote staatspartijen in aantal afgevaardigden elkaar zoo dicht naderden, dat Parnell naar believen een ministerie

1) Ook de nederlagen in de buitenlandsche politiek brachten het ministerieGladstone ten val. Na de nederlaag bij Amajuba gaf Gladstone aan Transvaal de vrijheid terug. In Egypte verloor Engeland den Anglo-Egyptischen Soedan.

Sluiten