Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

252

lijke verdeeldheid leidde tot een onvermijdelijke verzwakking van de Donau-monarchie. Het vertrouwen in de persoon van Frans Jozef hield het uiteengaan der nationaliteiten nog tegen, de revolutie viel echter te voorzien.

De Jong-Turksche revolutie, 1908—1909. Abdoel-Hamid's despotische regeering, 187(5—1909, is uitgeloopen op een opstand onder leiding van d e J o n g-T urksche part ij (Enver Bey), 1908. Deze wilde de Westersche denkbeelden en instellingen in haar vaderland invoeren. Zij verlangde onder meer: 1. Invoering van den parlementairen regeeringsvorm; 2. Herstel van het aanzien van Turkije als onafhankelijke mogendheid; 3. Bevordering van het pan-islamisme; 4. Gelijkheid van alle burgers, zoo Christenen als Mohammedanen, voor de wet. In Macedonië, Albanië en onder de Arabieren van Syrië vonden de Jong-Turken hun grootsten aanhang. De opstand kostte Abdoel Hamid zijn kroon na een mislukte contra-revolutie; zijn broeder Mohammed V, 1909—1918, volgde op, de constitutioneele regeeringsvorm werd ingevoerd. De nieuwe monarchie kreeg van stonde af aan te kampen met ernstige buitenlandsche moeilijkheden.

Inlijving van Bosnië, Herzegowina en Oost-Roemelië, 1908. De Oostenrijksche minister van buitenlandsche zaken, A e farent h a 1, 1906—1912, wist het moment behendig te gebruiken om Bosnië en Herzegowina in bezit te nemen na een dertigjarige bezetting, terwijl Ferdinand van Boelgarije op zijn aansporing Oost-Roemelië inlijfde en zijn staat geheel onafhankelijk verklaarde; zelf nam hij den titel aan van CzaarderBoelgaren. Oostenrijk maakte zich zelf daardoor tot een Balkan-staat en schoof de besluiten van het Congres van Berlijn eigenmachtig op zij.

Servië nam tegenover Oostenrijk onmiddellijk een vijandige houding aan. In 1903 was de impopulaire koning Alexander bij een samenzwering vermoord, Peter I kwam aan de regeering. Hij plaatste zich aan het hoofd van de G r o o t-S ervische beweging, die het doel nastreeft om alle Serviërs (Montenegro, Bosnië, Herzegowina, het Zuid-westen van de Donau-monarchie) te vereenigen in een Joego-Slavisch rijk. In de politiek rekende Servië op de bescherming van Rusland, zooals Boelgarije dikwijls op Oostenrijk-Hongarije leunde.

De Triple Entente, 1908. De uitdagende daad van Aehrental bracht de geheele Europeesche diplomatie in rep en roer. Servië

Sluiten