Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

268

onbeperkten duikbootoorlog, de revolutie in Rusland, de oorlogsverklaring van de Vereenigde Staten, al deze feiten hebben op de nederlaag der centrale mogendheden een grooten invloed uitgeoefend.

De Entente toonde een zoo sterk vertrouwen op de overwinning, dat zij van geen vrede door vergelijk meer weten wilde. Zij wil de centralen een nederlaag opdwingen zoo, dat er van een herstel der voormalige machtsverhoudingen geen sprake meer zijn kan. Oostenrijk-Hongarije moet verbrokkeld, het Duitsche Rijk gekortwiekt, Turkije zijn zelfstandig bestaan ontnomen worden. Dat blijkt uit het antwoord der geallieerden op een nota van Wilson *) ia het belang van een vergelijk, December 1916. Daaruit ook is verklaarbaar, dat Duitschland naar de uiterste middelen gegrepen heeft, om zijn positie als groote mogendheid te redden, nu de Entente het zelfs beneden haar waardigheid achtte om met Weenen en Berlijn nog op voet van gelijkheid te onderhandelen!

Vredesbemiddeling2). Te midden van den oorlogshartstocht is de Paus de eenige werkelijk neutrale macht gebleven onder de groote mogendheden, al beschikte hij over geen kanonnen en duikbooten. Benedictus XV deed in den zomer van 1917 een voorzichtig voorbereide poging om de beide partijen tot toenadering te bewegen.Beroemd isde pauselijke breve van 1 Aug. 1 917, waarin aan de regeeringen van Europa wordt aanbevolen de terugkeer van het wapengeweld naar het recht met doorvoering van verplichte arbitrage en staking der bewapening. Europa wilde niet luisteren. De Duitsche regeering nam tegenover het Vaticaan een zeer wantrouwende houding aan, Frankrijk kantte zich scherp tegen een bemiddeling van den H. Stoel, de Engelsche diplomatie trachtte althans de gelegenheid te gebruiken om het volkomen herstel van België door Duitschland voorop te stellen, waarvoor men echter te Berlijn niet de vereischte waarborgen wilde geven.

De Onbeperkte Duikbootoorlog. Den strijd ter zee bleef Engeland meester. De honger blokkade ontwikkelde zich tot een gruwelijk succes. Zwaar hadden de volkeren van Middel-Europa te lijden door ondervoeding en de uitgifte van enorme bedragen aan papieren geld.

1) Wilson was in November 1916 voor vier jaren herkozen als president van de Unie.

2) J. Witlox, De vredesbemiddeling van Paus Benedictus XV (Historisch Tijdschrift, Dl. I, 1922).

Sluiten