Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

72

•doordringende kritiek levert op alle verstandelijke en wetenschappelijke zekerheid; dat hij de grondslagen van ons denken, - zelf aan het wankelen brengt, en de innerlijke tegenstrijdigheid en onhoudbaarheid van elke stelling beweert. En tegenover de volkomen onzekerheid en duizeligheid, die van deze kritische afbraak het gevolg is, doet hij een beroep op den wil om de waarheid te... maken!,

Ook deze opvatting is met dié van Marx geheel in strijd; zijn dialektiek was de doodsvijand van twijfelzucht en scepticisme, „eenerzijds-anderzijds", en toch „ieder heeft van zijn standpunt gelijk," „het een is even waar als het ander," en al die zins- en gedachtenwendingen waarin onze p.g. zooveel behagen schept.

En even onmarxistisch is het beroep op den wil om den knoop, die het verstand niet losmaken kon, door te hakken.

Het is niet mogelijk, hier de kritiek van p.g. Mannoury in bijzonderheden te bespreken; met een paar opmerkingen moeten we volstaan.

In de eerste plaats treft hem hetzelfde verwijt als mevr. Holst: dat wij, op zijn manier, nooit een tegenstander zullen kunnen' overtuigen]

Hij spoort ons aan, „denkmoed" te hebben; een gevaarlijke uitdrukking! Want indien wij nu den „moed" hebben, om communistisch, en een ander heeft den „moed" om socia-' listisch of katholiek te denken, hoe zullen wij hem dan ooit zijn ongelijk doen inzien?

De overtuiging onzer tegenstanders is gewoonlijk even echt en oprecht als de onze; gevoels- en wilskracht staan gelijk; onze eenige macht ligt in de feiten, die wij hun voorleggen, en die hen, zijn zij te goeder trouw, moeten overtuigen; indien wij geen vertrouwen hebben in de objectieve waarheid en geldigheid onzer opvattingen, dan zullen wij zeker de andersdenkende meerderheid niet kunnen overreden.

P.g. Mannoury noemt opvattingen, als de onze, waarschijnlijk „burgerlijk", en in zekeren zin terecht. In dezen zin namelijk, dat de groote burgerlijke (en vóor-burgerlijke!) denkers, zonder wie het Marxisme evenmin kon ontstaan, als het socialisme zonder de ontwikkeling van het kapitalisme en van wat daaraan voorafging,'hun beste krachten gaven aan de vorming van een logica en een wetenschappelijke methode, die, niet vertroebeld door het gevoel, en niet vooringenomen

Sluiten