Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

212

deed de monster-kachel, die voor een keek of vergaderzaal berekend scheen, zóó gloeiend heet te stoken, dat haar warmte zich ook in wijder kring eenigszins zou doen gelden. Dit, de onderhevigheid aan de grillen van ons Hollandsch klimaat, was dan ook de reden, dat Breitner, toen hij ouder begon te worden, verhuisde.

Het atelier, waar zooveel van. zijn allerbeste werken ontstonden, wordt op het oogenblik gebruikt door Breitner's eenigen „leerling", den schilder Maks, met wien ik dezen morgen het genoegen had, te midden van de sporen van zijn rusteloozen arbeid, een oogenblik te babbelen.

Maks leerde Breitner kennen in diens huis op de Lauriergracht. Later hebben ze samen deze ateliers op het Prinseneiland betrokken en onderging Maks dagelijks den suggestieven invloed van Breitner's werken. Hij was in dien tijd, nog vóór hij de academie bezocht, geheel onder Breitner's invloed, getuige de enkele doeken, die hij nog uit die periode bezit en die hij juist dezer dagen weer te voorschijn heeft gehaald. Het zijn de bekende hei-werken, de stadsgezichten met meiden en paarden, precies zooals de overleden meester ze maakte. De beide schilders gingen er samen op uit en „bewerkten" in den regel het zelfde onderwerp. Maks huurde de kan-e-paarden, die ze te zamen schilderden en leerde in die dagen wat het beteekent zich geheel aan zijn werk te geven. Breitner werkte altijd. „Hij was een schilder in de meest waarachtige zin", en zóó scherp nam hij het leven waar en in zich op, dat hij zeer veel van wat bi) op zijn wandelingen had gezien, later uit het hoofd op doek bracht.

Bijzonderheden ?.... De heer Maks weet er zóó veel, dat hi) er over denkt een boekje met reproducties van Breitner's beste doeken uit te geven. Maar ze zijn in den regel van zóó intiemen aard, dat ze zich niet, althans nóg niet, voor publicatie leenen.

Een van de eigenaardigheden, die den schilder dikwijls parten speelde was zijn gewoonte, zijn doeken, dikwijls al geheel gereed en „af', te corrigeeren en om te werken. Dit gebeurde o.a. met het bekende Dam-gezicht in het Sted. Museum, waarvan de heer M. mij een foto liet zien zooals het oorspronkelijk was. Dit gebeurde ook met een geheel ,.af" portret van mevr. Mann-Bouwmeester, dat Breitner, op een oogenblik, dat hij in financieele moeilijkheden zat en men hem met beslag dreigde, aan de executie onttrok door het met zeep te besmeren. Later, van de zeep ontdaan, werd het geheel afgekrabd en opnieuw opgezet

Financieren kon de meester.... heel slecht. Op bestelling werken .... nog minder. Het gebeurde meer dan eens, dat hij de volle som voor een betaald werk van te voren opnam en er dan zóó weinig lust meer in had, dat hi) de levering jarenlang uitstelde. Zoo met een ander van zijn werken, dat het Sted. Museum bezit, en dat hij eerst na jaren onder hoog-druk voltooide.

„Leerlingen had Breitner niet ?"

„Nee

„Vind u in zijn werk niet een treffende overeenkomst met dat van Isaac Israëls?"

„Dat wil zeggen: veel werk van Israëls lijkt op dat van Breitner. Ze hebben langen tijd in het Oosterpark samen gewoond en in dien tijd onderging Isaac Israëls den machtigen invloed van Breitner's geest"

Over de laatste dagen van Breitner's leven vertelt de heer M. ons nog, dat de meester tot op het laatste oogenblik volkomen bij bewustzijn was. Hij sprak veel en herhaaldelijk over zijn werk, o.a. over een groot doek, dat bij Arti hing en dat zijn bijzondere belangstelling had. De schilder schijnt op straat door een

Sluiten