Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

68

(om hem aan het slot als een soort deus ex machina.... uit de lucht te laten vallen) bleef me een pijnlijk raadsel! *) Thans, in de „gemoderniseerde" opvoeringen, verschijnt Fortinbras (in de ziel- en sfeerlooze „vertolking" van Dirk Verbeek) echter in het grijs-en-rood, waaruit we dus wel mogen concludeeren, dat, zoo de regisseur hier dan al indertijd intuïtief de juiste kleuren koos, er van een bewuste waardebepaling in dit geval wel nooit sprake zal zijn geweest.

Jammer genoeg! Zooals het thans is, wordt tegen het slot een zekere Fortinbras (als een goede bekende!) aangekondigd, terwijl het publiek slpchts éénmaal, en dan nog slechts terloops, van een „Fortinbras" heeft hooren reppen, te weten van.... den ouden Fortinbras, 'sveldheers' vader (in de graf-scène)!

Jammer vooral: omdat hiermee in het (eeuwige!) Hamletconflict de onontbeerlijke tegenpool wordt gecamoufleerd: HamIets' (nauwelijks zichtbare, maar overal en altijd aanwezige) voorbeeld: van daadkracht, gaafheid en zelfbeheersching, waarnaar hij door het gansche stuk héén zich richt of tracht te richten: Wat Hamlet immers wéét (en wat onze moderne dichters, de profeten van ons ondergaande, vol-rijpe maar verzwakte ras wéten), maar geen praktische vorm meer kan geven, zal zijn rivaal Fortinbras (het jonge, oer-krachtige maar nog ongeschaafde.... Amerika!!) volbrengen: onbewust en uit geen andere verdienste dan als onderdeel van een nieuw ras met nieuwe en verd^'St^kkende mogelijkheden.

Jammer tenslotte: omdat mede hierdoor de prachtige woorden van Fortinbras (die n.b. het stuk besluiten! **) zelfs door vele ingewijden als een niet-goed-passende tirade worden gedoodverfd.

ïn waarhejd zijn ze de kristal-heldere conclusie van een stuk waarin het nieuwe (de ongeschoolde daadkracht) de overwinning heeft bevochten op het ondergaande, bespiegelende, zéér wijze, maar machteloos oude.

Hamlet-Fortinbras, ziedaar m.i. het primaire alternatief, dat het Hamlet-conflict als kosmische basis behoeft!

*) Intusschen wordt mij eraan herinnerd, dat bij de opvoerjggen-met-muziek Fcjrti^jras reeds éérder ten tooneele verschijnt. Alex de Tong gaf hier n.1. een, terecht, zeer bewonderden muzikalen achtergrond. Wat niet wegneemt, dat bij de muzieklooze opvoeringen ejj bij dj? in „moderne" stijl deze allergewichtigste passage mir nichts dir nichts wordt verwaarloosd!

**) Ware hij opgestegen, bij zou een groot koning zijjj geweest.

Sluiten