Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

6

DE RENAISSANCE

dergelijke uitbreiding van den naam gerechtvaardigd, werden alle krachten van den mensch herboren. Ik sprak zooeven van deze wedergeboorte als van een frisschen geest, die zich op verschillende wijzen en op verschillend gebied van belangstelling en werkzaamheid openbaarde. Van welke natuur was deze geest? Het antwoord hierop is niet moeilijk te geven. Het was kortweg de geest der bevrijding.

Wanneer wij haar aldus uitleggen, was de Renaissance de opstand van den geheelen mensch, lichaam en ziel te zamen, tegen de heerschzucht op het gebied van geloof, traditie en willekeurig gezag. Het was het opeischen van het recht van het individu voor zichzelf en voor zijn eigen leven. Zij draagt de nieuwe wedergeboorte van de ziel van het individu tot kenmerk.

Om de juiste beteekenis hiervan te vatten, moeten wij ons herinneren, dat het geheele stelsel der Middeleeuwen noodlottig was voor de vrije ontwikkeling van het individu.

Ten opzicht van den staat, de gilden en de Kerk was de mensch in de Middeleeuwen slechts een eenheid in een organisatie en alleen hiervoor bestemd. De grondslag van het leenstelsel was ondergeschiktheid.

De groote Middeleeuwsche Kerk was de hoogste incarnatie van een despotischen geest; terwijl deze op aanmatigende wijze op het goddelijk recht aanspraak maakte, trachtte zij de wereld te dwingen alleen dat te doen, wat zij voorschreef, en alleen dat te gelooven, wat zij leerde. Op deze wijze werd niet onafhankelijkheid, maar ondergeschiktheid voor een der eerste deugden uitgekreten.

Sluiten