Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

30

DE TIJD DER ONTDEKKINGEN

richting echter, waarin zijn utopisme zich beweegt, heeft niet veel beteekenis. Het voornaamste punt is het nauwe verband van zulk een utopisme met den algemeenen lust tot nieuwsgierigheid en avonturen, die deze groote ontdekkingen bevorderden.

De invloed van deze ontdekkingen op de gedachte wordt op eenigszins andere wijze belicht door de overdenkingen van Montaigne, den grooten Franschman, dien men als de ware incarnatie van den lust tot onderzoek van zijn tijd kan beschouwen en voor wien niets menschelijks te onpas kwam ; hij stelde zeer veel belang in den verderen loop der dingen, die het nieuwe onderzoek tot het algemeen bezit der wereld had gemaakt. Scherp lettend op de onbegrensde verscheidenheid van de menschelijke natuur, was hij er vlug bij om de aandacht te vestigen op het verschil tusschen die dingen, welke wij zonder protest voor uitgemaakt en aangenomen houden, alleen omdat zij conventies van onzen eigen socialen toestand zijn, en die andere dingen, die, al schijnen zij ons belachelijk en zelfs aanstoot gevend, omdat wij ze niet kennen, passend en rationeel zijn voor hen, die er onder zijn opgevoed.

Hij had uit boeken veel over de nieuwe wereld geleerd, hij had van tijd tot tijd met zeelieden en handelaars, die den Oceaan overgestoken waren, gesproken, eveneens veel omgang gehad met een man van zijn beroep, die eenige jaren in Brazilië had doorgebracht. Alles, wat hij over de wereld m haar onbeschaafden toestand gelezen en gehoord had, werkte er toe mede, hem steeds meer critisch ten opzichte van

Sluiten