Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE HERLEVING

val in de Italiaansche maatschappij te veroorzaken, of te doen toenemen, zeker is het, dat het niets gedaan heeft, om hieraan een einde te maken, toen I het begonnen was. Het Italiaansche humanisme was niet noodzakelijk immoreel, maar het was over het algemeen onverschillig en er kwam geen andere kracht tusschenbeide, om de ontbinding op moreel j gebied te keeren. j De tegenstelling tusschen Italië en de Noordelijke I landen is nu duidelijk. Aan de andere zijde der Alpen werd de Renaissance voor 'de slechte uitspattingen der Zuidelijke mededingers gespaard en hoewel men de verklaring hiervan in algemeene oorzaken moet zoeken, moet men wel op het feit den nadruk leggen, dat in Duitschland, Frankrijk en Engeland de humanistische beweging met het ontwaken van de moreele natuur gepaard ging. Wij moeten echter het contrast niet te ver uitmeten.

De sociale oorzaken, die achter de ontaarding] stonden, waren tot op zekere hoogte ook elders aanj wezig en de gevolgen, gelijk in soort, maar gelukkig! verschillend in graad, trof men ook daar un. Zdfj onder de Hervormers in Duitschland en de Hugej noten in Frankrijk vond men veel losbandigheid! terwijl het neo-paganisme van het Engeland der zesj tiende eeuw, met zijn hevige hartstochten zijil koortsachtig temperament en zijn levenslust zoo niet uit de geschriften der morahsten, dan toch uit het drama bekend is. 1 Waar de krachten der Hervorming vrij spel hadJ den, brachten zij een sterken aandrang tot sociali

Sluiten